kteb.jpg

بەشی (53): هەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث إلی الأول)

مەلا بەختیار

"گەندەڵی.. ترسناكترین دیاردەیە لەسەر دەسەڵات!"

هیچ مەترسییەك، لەسەر سیستەم‌و دەسەڵات‌و كەسایەتیەكان، بەڵكو لەسەر مێژووی خەباتیش، وەكو گەندەڵی نییە. چۆن رەنوو بەفر لەكاتی زریاندا هەرەس دێنێ‌‌و هەرچییەكی لەبەردەمدا بێ‌، رایدەماڵێ‌.. گەندەڵییش سەبارەت بە حیزب‌و دەسەڵات‌و سەركردەكان، كوت‌ومت وایە. كاتێك ئیتر جەماوەر دڵنیا دەبێ‌ لە گەندەڵكاران، وردە وردە، متمانەی جەماوەر هەرەس دێنی‌و هەموو بەربەستە سیاسی‌و مەعنەویەكان دادەڕوخێنێ‌.

وڵاتانی ئاسیا، كە وەكو پڵنگی ئابوری سەیر دەكران، بە گەندەڵی، هەرەسیان هێنا. بزانن سەرۆكی سەنگاپورە چۆن باسی كۆریای باشوردەكات:

"لە كانونی دووەمی 1997 دوای رسوایی گەورەی كوڕی سەرۆك (كیم یونگ سام) كۆمپانیای (تشایبول) مایەپوچ دەرچوو. باوەڕ وا هەبوو كە بانك‌و تۆڕی كۆمپانیاكانی تریش دوچاری هەمان كێشە ببن. بەهای دراوی كۆریا دابەزی. بانكی مەركەزی دەستی خستە ناو قەیرانەكە بۆ بەرگری لە دراوەكەی كە یەدەكیان لە تشرینی دوەمدا تەواو بوو. داوای یارمەتی سندوقی دراوی نێودەوڵەتی كرد. لە چەند هەفتەیەكی كەمدا، شەپۆلی هەرەسی دارایی تەواوی وڵاتانی رۆژهەڵاتی ئاسیای گرتەوە. هۆنگ كۆنگ‌و سەنگاپورەو تایوانیش".(ل428)

ئەمەیە، كوڕی سەرۆك، دزی‌و گەندەڵی لێ ئاشكرا دەبێ‌، تەواوی پرسی سیاسی، هەرەس پێ دێنێ‌. هەرەسی گەندەڵی، كاتێك روو دەكاتە سیستەم، حوكمڕانەكان پێی نازانن، هەتا لێیان دەقەومێ‌. كە قەوما، وەكو شێرە بەفرینە دەتوێنەوە. سەیر بكەن ئەم سەرۆكە چۆن پێناسەی گەندەڵەكانی ئاسیا دەكات:

"رەخنەگرەكانی رۆژئاوا، ئەم هەرەسەیان بۆ (نەریتی ئاسیایی) گێڕایەوە. خزمایەتی‌و دۆستایەتی، مەحسوبیەت، گەندەڵی، بازرگانیكردن لە (دەرگاكانی پشتەوە) یان لە "ژێر مێزەوە" گومانی تیادا نییە كە ئەو هۆكارانە كاریگەر بون بۆ تەقاندنەوەی قەیرانەكەو زیانەكانیشیان پتر كرد كە دوچاری دەوڵەتانی ئاسیا بوون".(ل429)

لە درێژەی ئەو باسەدا دەڵێ‌:
"ئەم دیاردانە، لەبنچینەدا رۆچوبونە جومگەكانەوە، لەسەرەتای رابونی موعجیزەی ئاسیادا، لە شەستەكاندا".

دەشڵێ‌: "تەنانەت قەرزی زۆریش هەرەسی وای لێ ناكەوێتەوە، ئەگەر سیستەمەكانیان بەشێوەیەكی كارەساتاوی توانامەندیان لەدەست نەدابایە".

با دیقەت بدەین، جیاوازی نێوان سیستەم‌و دەسەڵاتی خز خزمێنەو گەندەڵ، لەگەڵ، سیستەمی یاسا سەروەرو چاودێر بەسەردەسەڵاتەكان چییە؟:

بەزۆری دەسەڵات بۆ بەخشینی پلەی رەسمی‌و دەستكەوت بە بنەماڵەو هاوڕێ‌ بەكاردێ‌. ئەمەش ئەمانەت‌و راستگۆیی حكومەت بنكۆڵ‌و لاواز دەكات. كاتێك شەفافیەت لە سیستەمەكاندا بۆ ئاشكراكردن‌و سەركوتكردنی ئەوانە هەبێ‌ كە دەسەڵات خراپ بەكاردێن، هەروەكو سەنگاپورەو هۆنگ كۆنگ (هەردووكیان كۆلۆنیاڵی بەریتانی بون) بە دەگمەن دەسەڵات خراپ بەكار دێ‌. سەنگاپورە، لەبەرئەوەی كارو كردەوەی خراپی تێپەڕاند، توانی قەیرانەكەش تێبپەڕێنێ‌.(ل430)
ئەم باسانە، چەند نزیكن لە حوكمڕانی عیراق‌و كوردستان؟! بەداخەوە!!


ئەم بابەتە 59 جار خوێندراوەتەوە