فرەیی روناكبیریی لە كەركوك پڕبوونێك یەكسانە بە بەتاڵی!

تەڵعەت تاهیر

لەوێ‌ .. لە كەركوك : كەسانێك هەن گەر بۆیان بلوێ‌ ، نەك هەر ئایندە لەبار دەبەن ، بەڵكو بەبەرچاوی نوقاوی منداڵێكی تیرۆر كراوەوە ، زللە لە رووناكی دەوەشێنن و پێڵوی سپێدە ، هەموو سپێدەكان كوێر دەكەنەوە . ئەو كەسانە نەوەی ئەشكەوت و دۆستی تاریكی و خزمی ناشیرینین ! گوێ‌ لە مۆسیقا ناگرن و نەیاری كلكی تاوس و دوژمنی ئەو مێروولانەشن كە دوای خۆش كردنەوەی باران دەردەكەون ! چاویان بە بینینی چۆلەكەیەك هەڵنایێ‌ حەز لە دار هەنجیرێك بكات ! دڵیان هێلانەیەكی پووش وشكی خراپەیە ، خەونی گەورەیان تەئجیل كردنی ژیانە . شیعر  لە ئاست ئەو هەموو كۆستەدا چی بكات ؟ كیمیای شیعر هاوكێشەی بە ئەنجام گەیاندنی خوێن نییە ! هاوكێشەی كەركوكیش زۆر لە هاوكێشەی بیابان دەچێت : تا چاو بڕ دەكا  لم و بۆشاییە ! لێرەوە شیعر دەكرێت بە تەلبەندێك پارچە جامانەیەكی سوتاوی پێوە دەشنێتەوە ! هەموو چیرۆكی دنیا وەسفی ساوایەكی پێناكرێت كاتێك نارنجۆكی لێدەكەن بە مەمك ! لە كەركوكدا : لە نێوانی دەمی ساوایەك و مەمكی دایكێك ، مردن هەیە . لە نێوان قەڵەمی رۆژنامەنووسێك و راستیدا ، خوێن هەیە . لە نێوانی وتەی مامۆستایەك و گوێی قوتابیەكدا ، مێژووی ترس هەیە .لە نێوان ئەدەب و جوانیدا ، دیوار هەیە . لە كەركوكدا : هەموو دایكەكان دڵنیان منداڵەكانیان لە كۆڵاندا بە پایسكلی سێ‌ تایە یاری لەگەڵ مەرگدا دەكەن ! منداڵەكانیش دڵنیان لەوەی رێی تێدەچێت ئەو كیلۆ پرتەقاڵەی دەستی باوكیان خوێناوی بكرێت و ببێتە سێوە لاسوورە . لە كەركوكدا : مەرگ ، لە سووری برنجە سوورەش دایە . مەرگ وەكو گوڵەبەڕۆژە بە شوێن هەتاوی سەر ئاڵای كوردان دەسووڕێتەوە . تەنیا لە كەركوك ، ژنەكان لە پەراسووی پیاوەوە خەڵق نەكراون ، بەڵكو لە پەراسووی گریان . تەنیا لە كەركوك ، منداڵەكان گرنگ نییە بە نۆ مانگی لە دایك بن ، بەڵكو نۆ مانگ بژین . تەنیا لە كەركوك ، پیاوەكان بەس نییە پیاو بن ، بەڵكو قەقنەس و لە خۆڵەمێشدا زیندوو ببنەوە . ئەو هەموو بۆشاییە بە سەرابیش پڕ ناكرێتەوە ! ئەو هەموو لافیتە رەشە بەشی گیرانی دوو خۆر دەكات ! ئومێدمان بە جوانییەكانی شیعر و مۆسیقا هەیە كەركوك لە ململانێی زمانە جیاوازەكان دەرباز بكات . ئومێدمان بە پەندەكانی رۆمان هەیە جۆگەلەی رووداوە ناخۆشەكان بباتەوە سەر ئاوی ئاسوودەیی . دەكرا كەركوك چەترێك با ، جێی سەری هەمووانی بكردبا ، كەچی ئێستا چەترێكی شكاوە و كەركوكیەكان بە تەنیا و بەبێ‌ دڵنەوایی لەبەر بارانی ئاگردا وەستاون و هەیانە و نییانە : خەون ( كە لەبەرائەت و نەبەردی خۆیان ، ناوی نانێن وەهم ) .

ئەو فرەیی دەنگ و رەنگەی لە كەركوكدا هەیە و خۆی لە بوونی توركمان و عەرەب و كورددا دەبینێتەوە ، لە بری ئەوەی خاڵی بەهێزی كەركوك بێت ، بەداخەوە بۆتە خاڵی لاوازی ئەو شارە . ئەم لاوازییەش بۆ هۆكارێكی سادە دەگێڕمەوە كە خۆی لە نەبوونی رۆڵی روناكبیری و روناكبیرانی ئەم سێ‌ نەتەوەیە دەبینێتەوە ، خەڵكی كەركوك تەنیا لە چاوی حزبەكان و سیاسیەكانی نەتەوەكانیانەوە یەكتر دەخوێننەوە ، سەیریش لەوەدایە توركمان و عەرەب و كورد لە یەك گەڕەكدا و لە تەك یەكدا دەژین و لەیەك سەرتاشخانە قژیان چاك دەكەن و لای یەك بەقاڵ پەتاتە دەكڕن و لە هەڵبژاردنەكانیشدا دەنگیان دەچێتە ناو یەك سندووقەوە ، كەچی شەوان لەڕێی ئەو كەناڵە ئاسمانیانەی لە هەولێر و بەغدا و ئەنقەرەوە پەخش دەكرێن یەكتر دەخوێننەوە و یەكتر دەبینن و پێناسەی یەكتر دەكەن ! بۆچی كوردەكان لە چاوی گۆرانییەكانی هابەوە توركمانەكان نابینن ؟ بۆچی توركمانەكان لە چاوی عەلی مەردانەوە كوردەكان نابینن ؟ هەموو فیكرێك جا نەتەوەیی بێت یان نێونەتەوەیی ، ئەگەر یەكسان نەبێت بە ئازادی و مرۆڤدۆستی ، فیكرێكی چەواشەكار و شۆڤینیانەیە . بە داخەوەش ئەو فیكرەی لە كەركوكدا پیادە دەكرێت ئاوێتە بوونی چەمكەكانی پەیوەست بە حزب و روناكبیرییە ، حزب و روناكبیری هەرچەندە لە رووكەشدا دەسلەملانێی یەكتربن ، بەڵام لە راستیدا پێچەوانەی یەكدی كار دەكەن ، حزب دەیەوێت هەموو رەنگەكان ، هەموو دەنگەكان ببنە یەك و هەر خۆیشی ڕابەرایەتی ئەو دەنگ و رەنگە بكات ، حزب لای خۆمان بە هەر هەنجەت و لە ژێر هەر ناونیشانێك چەندە پیرۆز و بە بەهاش بێنە بەرچاو ، هەر مەبەستی دروستكردنی رەعیەتی هەیە ، بەڵام بە مەرجێك لە دەرەنجامدا خۆی شوانی ئەو رەعیەتە بێت ، بە پێچەوانەی روناكبیری كە دەرەنجامی هەموو كایەكانی ئەوەیە كوتلەی یەك دەنگی و یەك رەنگی بشكێنێت و فرە دەنگی و فرە رەنگی بێنێتە كایەوە ، لە ئەنجامی بەریەك كەوتنی ئەو دەنگ و رەنگە جیاوازانەش پێشكەوتن و گەشەكردن دروست دەبێت . بوونی كلتووری جیاوازی سێ‌ نەتەوە دەبوایە كەركوك لە هەموو شارەكانی دیكەی عێراق جوانتر بكات ، بوونی ئەدەبیاتی جیاوازی سێ‌ نەتەوە دەبوایە وا لە كەركوك بكات گرەوی داهێنان و تازەگەری لە هەولێر و سلێمانی بباتەوە ، بوونی مۆسیقا و گۆرانیی سێ‌ نەتەوەی جیاواز دەبوایە گوێی كەركوییەكان لە چەقبەستوویی نەتەوەیی پاك بكاتەوە ، بەڵام كامە ئەدیبی كورد ئاگای لە ئەدەبیاتی توركمانی و عەرەبیی كەركوك هەیە ؟ ، كامە ئەدیبی توركمان یان عەرەب ئاگای لە ئەدەبیاتی كوردی هەیە ؟ هەموو توركمان و عەرەبی كەركوك لە ڕێی میدیای رەسمی پارتی و یەكێتی یەوە سەیری برا كوردە هاوشارییەكانی خۆیان دەكەن ! كە ئەو دوو پارتە یەكەم یەكسان نین بە هەموو گەلی كورد ، دووەم لایەكی سیاسەتن و لە زۆربەی تەرحەكانیاندا رەچاوی لایە روناكبیری و ژیارییەكان ناكەن ، لەوبەریشەوە هەموو كوردەكان لە ڕێی جەبهەی توركمانییەوە سەیری برا توركانە هاوشارییەكانی خۆیان دەكەن ، جەبهەی توركمانیش یەكسان نییە بە هەموو گەلی توركمان و تەرحەكانیشیان سیاسین و پەیوەندی بە لایە روناكبیری و ژیارییەكانەوە نییە ، تێكڕای خەڵكی سادەی كەركوك بە روناكبیرەكانیشەوە هێشتا گرەو لەسەر بوونی هەق دەكەن ، ئەم گرەوە رۆمانسییەش وایكردووە باوەڕ بەوە نەكەن كە هەولێر و بەغدا و ئەنقەرە بە میدیاكانیشیانەوە هەق بەڕێوەی نابات ، بەڵكو هێز بەڕێوەی دەبات . بەڵێ‌ كەركوك پێویستی بە هێزە ، بەڵام ئەو هێزە نا كە كوێری و نەبینینی ئەوی دیكە بەرهەم دێنێت ، بەڵكو هێزی ئیرادەی ئازادبوون و كرانەوە بە رووی ئازادی بەرامبەردا . بۆچی ئەو پڕییەی كەركوك كە پێویستە جێی شانازی بێت ، یەكسان بووە بە بەتاڵی و بۆتە مایەی نەنگی و ئاشووبە ؟ بۆچی دەبێت دوو دراوسێ‌ كە چیخێكیان بەینە ، لە ڕێی سێتەلایتەكاتی هەولێر و ئەنقەرەوە یەكتر بناسن ؟ بیری نەتەوەیی كە لەسەر حسێبی مرۆڤدۆستی و ژیاندۆستی بووبێت لە مێژووی نزیك و دوور دا تەنیا ماڵوێرانی بە دواوە بووە ، بە تایبەتی بۆ ئەو ناوچانەی كە فەرهەنگ و نەژادی هەمەچەشنەی لەخۆگرتبێت ، بیری نەتەوەیی هەنگاوێك لەولاتری بیری هۆزگەری و عەشیرەتگەرییەوەیە ، ئەگەر كوردایەتی یەكسان نەبێت بە ئازادی  و كرانەوە بە رووی ئەوی دیكەدا ، هیچ مانایەكی نییە و نەبوونی باشترە . خۆ دەكرێت روناكبیری و روناكبیرانی هەر سێ‌ نەتەوەی كەركوك ئەو كەلێنە پڕ بكەنەوە كە حزبەكان و سیاسیەكان بۆ بەرژەوەندی بە شوان بوونی خۆیان بەسەر خەڵكی كەركوكەوە دروستیان كردووە ، خۆ دەكرێت ساڵانە چەندین فێستیڤاڵی ئەدەبی و هونەریی هاوبەش لەو سێ‌ نەتەوەیە ساز بكرێت و هەمووان بە خەم و خەونی شارەكەیاندا هەڵبڵێن ، سەیرە لە كەركوكدا ساڵانی شەستەكانی سەدەی رابردوو لە رووی روناكبیرییەوە لە ئێستا پێشكەوتووتر بێت ، تازەگەری شیعر و ئەدەبیات و شانۆ و شێوەكاری لە عێراقدا لەسەر دەستی كورد و عەرەب و توركمانەكانی كەركوك هاتەكایەوە و مێژووی شارەكەش شایەتی بۆ سەرگۆن پۆڵس و جەلیل قەیسی و فازڵ عەزاوی و لەتیف هەڵمەت وبەدیع باباجان دەدات . هەمیشە سەبەتەیەك میوەی هەمەجۆر جوانترە لە تاقە میوەیەك ، هەمیشە تابلۆیەكی رەنگاوڕەنگ جوانترە لە رەسمێكی رەش و سپی ، دەبێت روناكبیری و روناكبیرانی كەركوك كار بۆ دەرخستنی جوانییەكانی ئەو فرەییەی كەركوك بكەن و بە حزب و سیاسیەكانی كورد و توركمان عەرەب بڵێن : كەركوك تابلۆیە و رەسمی شەمسی نییە .


ئەم بابەتە 11 جار خوێندراوەتەوە
بابەتی لەیەکچوو