Warning: Division by zero in /home/galawej/public_html/tmp/templates_c/cgbd488^eaff6abc0894fc43cc026e79a1ff7ef9439afb78.module_db_tpl.CGBlog;detailndesign.php on line 71

سه‌باره‌ت به‌ په‌یوه‌ندیی نێوان ویلیام فۆكنه‌ر و ئێرنست هه‌منگوه‌ی

May 19, 2019

سێ ڕۆژ ده‌رفه‌تی هاوڕێیه‌تی
سه‌باره‌ت به‌ په‌یوه‌ندیی نێوان ویلیام فۆكنه‌ر و ئێرنست هه‌منگوه‌ی
و. له‌ ئینگلیزییه‌وه‌: ژوان جه‌لال

فۆكنه‌ر له‌ باره‌ی هه‌منگوه‌یه‌وه‌ گوتوویه‌تی: "تا ئێستا له‌ ته‌مه‌نیدا وشه‌یه‌كی به‌كار نه‌هێناوه‌ كه‌ مرۆ ناچار بێت ته‌ماشای فه‌رهه‌نگی بۆ بكات." هه‌منگوه‌ی له‌ وه‌ڵامدا نووسیویه‌تی: "بێچاره‌ فۆكنه‌ر، وا ده‌زانێت هه‌ستی به‌هێز له‌ وشه‌ی قه‌به‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت."





بۆ ئێرنست هه‌منگوه‌ی نامه‌نووسین سه‌رگه‌رمییه‌كی چێژبه‌خش بوو. هه‌م ده‌یتوانی بێپه‌روا هه‌رشتێك له‌ چیرۆكه‌كانیدا به‌ نه‌گوتراوی ماوه‌ته‌وه‌ بڵێت و هه‌میش نه‌ختێك عه‌جوول بێت و له‌ كه‌وڵه‌ نووسه‌رایه‌تییه‌كه‌ی بێته‌ ده‌ره‌وه‌؛ غه‌یبه‌ت بكات، قسه‌ی هه‌له‌قومه‌له‌ق بڵێت، به‌ په‌له‌ داوه‌ری بكات و بۆ نووسینی چیرۆكێكی نه‌مری دیكه‌، خۆی به‌تاڵ بكاته‌وه.‌
زۆربه‌ی نامه‌كانی یان سبه‌ینان ده‌نووسین تا بۆ نووسینێكی جددیی ڕۆژانه‌ ئاماده‌ بێت، یان عه‌سره‌كان پاش ته‌واوكردنی به‌شێك یان چیرۆكێك له‌ كتێبێك؛ تا بحه‌سێته‌وه‌. له‌م باره‌یه‌وه‌ به‌ یه‌ك له‌ هاوڕێیه‌كانی ده‌ڵێت: "كاتێك له‌گه‌ڵ نووسیندا ڕاهاتی، زۆر سه‌خته‌ ده‌ست له‌ نووسین هه‌ڵگری، له‌به‌ر ئه‌مه‌یه‌ كه‌ مه‌یلم لێیه‌ له‌گه‌ڵ تۆدا قسه‌ بكه‌م، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر له‌ قاڵبی نامه‌دا بێت یان گفتوگۆی ده‌به‌نگانه‌ و یه‌كلایه‌نه‌."
به‌وجۆره‌ بوو كه‌ له‌ ماوه‌ی په‌نجا ساڵدا، سه‌ره‌ڕای نامه‌گه‌لێك كه‌ له‌ناو چوون و یان به‌ ئه‌نقه‌ست سووتێنران و به‌ چاوپۆشی له‌و ته‌له‌گرافه‌ فراوانانه‌ی بۆ كه‌سانی جۆراجور ناردنی، پتر له‌ شه‌ش هه‌زار نامه‌ی نووسی. نامه‌كانی هه‌منگوه‌ی سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی به‌ په‌له‌ نووسراون و كه‌مسه‌رنجیی ئه‌ویان پێوه‌ دیاره‌، به‌ڵام دیسان له‌ دوو لاوه‌ جێی بایه‌خن: یه‌ك: نامه‌كان له‌ لایه‌ن مه‌زنه‌نووسه‌رێكی وه‌ك ئه‌وه‌وه‌ نووسراون، كه‌ "ماڵئاوایی له‌ چه‌ك"، "پیره‌مێرد و زه‌ریا" و "ئه‌مه‌ ناقووسی پرسه‌ی كێیه‌"ـی نووسیوه‌. دوو: سه‌رچاوه‌یه‌كی باشن بۆ ئاشنایی به‌ خه‌مه‌ شه‌خسیییه‌كانی هه‌منگوه‌ی و په‌یوه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ نووسه‌رانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا.
ویلیام فۆكنه‌ر نووسه‌ری هاوسه‌رده‌می هه‌منگوه‌ی، له‌ گرنگترین ئه‌و ڕووخسارانه‌یه‌ كه‌ نامه‌ی له‌گه‌ڵ هه‌منگوه‌یدا گۆڕیوه‌ته‌وه‌. فۆكنه‌ر ته‌نیا دوو ساڵ له‌ هه‌منگوه‌ی گه‌وره‌تر بووه‌ و به‌ مه‌ودای ساڵێك له‌ پێش خۆكوژییه‌كه‌ی هه‌منگوه‌یدا دنیای به‌جێ هێشتووه‌. هه‌ردووك ئه‌مه‌ریكایی و هه‌ردووكیشیان هه‌ڵگری خه‌ڵاتی نۆبێلن. هه‌ردووكیان خاوه‌نی جۆره‌ نووسینێكن كه‌ ته‌واو دژ و پێچه‌وانه‌ی ئه‌وی دییه‌. ده‌سته‌واژه‌كانی هه‌منگوه‌ی، ساده‌ و كورتن، له‌ كاتێكدا ڕسته‌كانی فۆكنه‌ر، درێژ، وه‌سفئامێز و نهێنیكارن.
فۆكنه‌ر له‌ باره‌ی هه‌منگوه‌یه‌وه‌ گوتوویه‌تی: "تا ئێستا له‌ ته‌مه‌نیدا وشه‌یه‌كی به‌كار نه‌هێناوه‌ كه‌ مرۆ ناچار بێت ته‌ماشای فه‌رهه‌نگی بۆ بكات." هه‌منگوه‌ی له‌ وه‌ڵامدا نووسیویه‌تی: "بێچاره‌ فۆكنه‌ر، وا ده‌زانێت هه‌ستی به‌هێز له‌ وشه‌ی قه‌به‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت."
هه‌منگوه‌ی له‌ نامه‌یه‌كدا بۆ "مالكوولم كوولی" له‌ باره‌ی فۆكنه‌ره‌ نووسیویه‌تی: "ئه‌و زیاتر له‌ هه‌ر كه‌سێك به‌هره‌مه‌نده‌ و هێنده‌ به‌سه‌ نه‌ختێك وشیار بێت. هه‌ر به‌وجۆره‌ی هیچ میلله‌تێك نییه‌ نیوه‌ی كۆیله‌ و نیوه‌ی ئازاد نه‌بێت، هیچ مرۆڤێكیش په‌یدا نابێت كه‌ نیوه‌ی نووسراوه‌كانی هه‌له‌قومه‌لق و نیوه‌ی تری ڕاست و جوان نه‌بن. به‌ڵام فۆكنه‌ر ته‌واوێك جوان ده‌نووسێت و زۆر باشیش كاره‌كه‌ی ته‌واو ده‌كات و نووسراوه‌كانی وه‌كوو وه‌رزه‌كانی به‌هار و پاییز ساده‌ و له‌ هه‌مان كاتدا پێچه‌ڵپێچن."
ئه‌وه‌ی له‌ په‌یوه‌ندیی ڕاسته‌وخۆی ئه‌م دوو نووسه‌ره‌ی سه‌ده‌ی بیست ماوه‌ته‌وه‌، په‌یوه‌سته‌ به‌ ڕووداوێكه‌وه‌، كه‌ ویلیام فۆكنه‌ر بانگهێشتی زانكۆی میسیسیپی ده‌كرێت و له‌ كۆڕێكدا له‌و ده‌پرسن،‌ باشترین نووسه‌ره‌ هاوچه‌رخه‌كان كامانه‌ن، ئه‌ویش ناوی تۆماس وۆڵف له‌ پله‌ی یه‌كه‌مدا، خۆی له‌ پله‌ی دووه‌مدا و دووس پاسووس و هه‌منگوه‌ی به‌ سه‌ره‌ له‌ پله‌ی سێیه‌م و چواره‌مدا ده‌هێنێت و هۆكاری هه‌ڵبژاردنی هه‌منگوه‌ی به‌ پله‌ی چواره‌م بۆ "بێوره‌یی"ـی ئه‌و ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌. "نیو یۆرك هرالدتریبیۆن" قسه‌كانی فۆكنه‌ر چاپ ده‌كات و هه‌منگوه‌ی ده‌یخوێنێته‌وه‌؛ ده‌ڕه‌نجێت و له‌ دۆستی ڕۆژانی جه‌نگ، ژه‌نه‌ڕاڵ بووك لانهام، داوا ده‌كات تا باسی دلێرییه‌كانی بۆ فۆكنه‌ر بنووسێت. فۆكنه‌ر هه‌ر كه‌ نامه‌كه‌ی پێده‌گات وه‌ڵامی لانهایم ده‌داته‌وه‌ و پۆزش ده‌هێنێته‌وه‌، ده‌ڵێت كه‌ مه‌به‌ست شێوه‌ی نووسه‌ریی هه‌منگوه‌ی بووه‌ و مه‌به‌ستێكی دیكه‌ی نه‌بووه‌ و ته‌نیا گوتوویه‌تی كه‌ هه‌منگوه‌ی له‌ ته‌یكردنی ڕه‌وتی ئه‌زموونیی ئه‌ده‌بیات هێنده‌ دڵوجورئه‌تی نییه‌ و خۆی به‌ ڕێساكانی چیرۆكنووسیی سووننه‌تییه‌وه‌ په‌یوه‌ست كردووه‌. فۆكنه‌ر نامه‌كه‌ بۆ هه‌منگوه‌ی ڕوونووس ده‌كاته‌وه‌ و ئه‌م یادنووسه‌ بچكۆله‌یه‌شی بۆ ده‌نێرێت.

بۆ ئێرنست هه‌منگوه‌ی
28ـی جوونی 1947

هه‌منگوه‌ی ئازیز!
له‌به‌ر ئه‌م شته‌ نه‌فره‌تییه‌ به‌داخه‌وه‌م. 250 دۆلارم ده‌هاته‌ ده‌ست و وێنای ئه‌وه‌ نه‌ده‌كرد شته‌ هێنده‌ ڕه‌سمی بێت و له‌ شوێنێك چاپ بكرێت، ده‌نا زیاتر تێبینیم ده‌كرد. زۆربه‌ی كێشه‌كانمان هه‌ر ئه‌م قسانه‌ دروستی ده‌كه‌ن و منیش به‌م قسه‌كردنانه‌ خۆم چاك خه‌سار كردووه‌. له‌وانه‌یه‌ ئه‌م ڕووداوه‌ ببێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی ئیتر ئه‌م كارانه‌ نه‌كه‌م.
هیوادارم شته‌كه‌ت له‌ دڵ نه‌گرتبێت. به‌ڵام ئه‌گه‌ریش وایه‌، بیخه‌ سه‌ر حسابی ده‌به‌نگییه‌كانی من.
ویلیام فۆكنه‌ر

وه‌ڵامه‌كه‌ی هه‌منگوه‌ی دوورودرێژ و ده‌ستپێكه‌كه‌ی به‌م جۆره‌یه‌:

بۆ ویلیام فۆكنه‌ر
فێنیكا ڤیجیا
23ـی جووڵای 1947

بیلی ئازیز!
زۆر خۆشحاڵم كه‌ دیسان هه‌واڵت ده‌زانم و له‌ په‌یوه‌ندیداین. نامه‌كه‌ت هه‌ر ئه‌مشه‌و گه‌یشته‌ ده‌ستم. تكات لێ ده‌كه‌م به‌هه‌ڵه‌تێگه‌یشتنه‌كان وه‌لا نێین، ده‌نا ناچار ده‌بم هه‌رێستا بێمه‌ لات و بابه‌ته‌ ببڕێنینه‌وه‌. له‌ ڕاستیدا هیبچ هه‌ڵه‌تێگه‌یشتنێك بوونی نییه‌. من و بووك لانهام ڕه‌نجاین و هه‌ر كه‌ له‌ بابه‌ته‌كه‌ ئاگه‌دار بووینه‌وه‌ ئیتر ئاسووده‌ بووین. له‌ مه‌به‌ستت سه‌باره‌ت به‌ تی وۆڵف و دووس پاسووس تێده‌گه‌م به‌ڵام دیسان كۆك نیم. ئه‌وه‌ی سه‌باره‌ت به‌ وۆڵف ده‌یبینم هه‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ خه‌ڵكی كارۆلینای باكووره‌ و نه‌ زیاتر. دووسم هه‌میشه‌ خۆش ویستووه‌ و ڕێزی ده‌گرم، به‌ڵام چونكه‌ كێشه‌ی بیستنی هه‌یه‌ به‌ نووسه‌رێكی پله‌دووی ده‌زانم. هه‌ر ئه‌و كاره‌ی نه‌بوونی ده‌ستی چه‌پ به‌ بۆكسوانێكی ده‌كات، نه‌بوونی گوێیش به‌ نووسه‌ری ده‌كات و ئه‌نجامه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كابرا لێ بووه‌ته‌وه‌ و ئه‌م به‌ڵایه‌ به‌سه‌ر ته‌واوی كاره‌كانی دووسدا هاتووه‌.

له‌ شوێنێكی تری نامه‌كه‌دا ده‌ڵێت:
تۆ له‌ فیلدینگ و هاوپێڕی ئه‌و، نووسه‌رێكی باشتری و ئه‌مه‌ش ده‌بێت باش بزانی و به‌وجۆره‌ درێژه‌ به‌ نووسین بده‌یت. نووسراوگه‌لێكت هه‌یه‌ كه‌ به‌ بۆچوونی من باشتر له‌ نووسراوه‌كانی ئه‌وانه‌ و باوه‌ڕ بكه‌ كه‌ ده‌زانم چی ده‌ڵێم و ده‌به‌نگ نیم. ئه‌و قسه‌ هه‌له‌قومه‌له‌قانه‌ نابێت له‌ باره‌ی نووسه‌رانی زیندووه‌وه‌ بخوێنیته‌وه‌. باشترین قسه‌ قۆڕه‌كانت ده‌بێت سه‌باره‌ت به‌و نووسه‌ره‌ مردووانه‌ فڕێ بده‌یت كه‌ باش ده‌زانین بایی چه‌ندن و ده‌بێت به‌ حسابی هه‌موویان بگه‌یت.
له‌ كۆتایی نامه‌كه‌دا حه‌زی خۆی بۆ ئه‌وه‌ ده‌رده‌بڕێت كه‌ په‌یوه‌ندییه‌كه‌یان درێژه‌ی هه‌بێت و نووسیویه‌تی: "ئه‌گه‌ر برایه‌كت ده‌وێت كه‌ نووسه‌ریش بێت، من به‌ برای خۆت بزانه‌."
هه‌منگوه‌ی چه‌ند جاری تر ده‌یه‌وێت په‌یوه‌ندییه‌كه‌یان له‌گه‌ڵ فۆكنه‌ردا به‌رده‌وام بێت، به‌ڵام ئه‌م په‌یوه‌ندییه‌ سه‌ر ناگرێت و ڕۆژگار ده‌گاته‌ پێدانی خه‌ڵاتی نۆبێل به‌ فۆكنه‌ر- له‌ 1949ـدا. فۆكنه‌ر خه‌ڵاته‌كه‌ وه‌رده‌گرێت و گوتاری نۆبێله‌كه‌یشی به‌م جۆره‌یه‌:

گوتاری ویلیام فۆكنه‌ر- 1949
به‌ بۆنه‌ی وه‌رگرتنی خه‌ڵاتی نۆبێله‌وه‌

هەست دەکەم ئەم خەڵاتە نەدراوە بە من وەک مرۆڤێک، بەڵکوو دراوەتە کارەکانم- کاری تەمەنێک لە ڕەنج و ئارەقی ڕۆحی مرۆڤ، لە پێناوی سەرکەوتندا یان هیچ نەبێ دەستکەوتدا نا، بەڵکوو بۆ دروستکردنی شتێک لە کەرەسەکانی ڕۆحی مرۆڤ کە پێشتر بوونی نەبووبێت. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنیا لەسەر متمانە دەبێتە هیی من. بەخشینی ئەو پارەیەی لەگەڵیدا دێ سەخت نییە، لەگەڵ مەبەست و مه‌زنیی بنچینەکەیدا دەگونجێ. بەڵام من حەز دەکەم لەگەڵ ستایشکردنەکەشدا هەمان شت بکەم، ئەم ساتە وەکوو بەرزاییەک بەکار بهێنم کە ڕەنگە پیاوان و ژنانی گەنج لێوەی گوێم لێ بگرن کە بە هەمان ئەشکەنجە و ژانەوە دووچار بوون، لە نێوانیاندا ئەو کەسە هەیە کە ڕۆژێک لەم شوێنەدا دەوەستێ کە من لێی وەستاوم.
تراژیدیای ئەمڕۆی ئێمە ترسێکی فیزیکی گشتی و گەردوونییە ئەوەندە دەمێکە بەردەوام بووە ئەمڕۆ ئێمە دەتوانین تەنانەت بەرگەی بگرین. چیتر کێشەکان ڕۆحی نین. تەنیا ئەو پرسیارە هەیە: من کەی لێك هه‌ڵده‌وه‌شێم؟ بە هۆی ئەمەوە، پیاو و ژنە گەنجەکان کە ئەمڕۆ دەنووسن کێشەکانی دڵی مرۆڤیان لە ململانێ لەگەڵ خۆیدا لە بیر کردووە، کە تەنیا ئەوە دەتوانێ ببێتە نووسینی باش چونکە تەنیا ئەوە شایستەی لەبارەوەنووسینە، شایستەی ڕەنج و عارەقەیە. 
مرۆڤ دەبێت دووبارە فێر ببێتەوە. دەبێت خۆی فێر بکات کە هەرزانترین شت ئەوەیە بترسیت؛ هەروەها خۆی فێر بکات کە، بۆ هەمیشە لە بیری بکات، لە شوێنکارەکەیدا هیچ جێیەک نەهێڵێتەوە بۆ ڕاستییە کۆنەکان و ڕاستییەکانی دڵ نەبێت، ڕاستییە گەردوونییە کۆنینەکان لاوازن کە هەر چیرۆکێک زوو دەتوێتەوە و مەحکوومە بە نەمان- خۆشەویستی و شەرەف و ڕەحم و شکۆمەندی و بەزەیی و قوربانی. تا ئەوە دەکات لەژێر نەفرەتێکدا ڕەنج دەکێشێت. دەنووسێ لە خۆشەویستی نا، بەڵکوو لە شەهوەت، لە شکستگەلێک کە هیچ کەسێک تیایدا هیچ بەهایەک لە دەست نادات، سەرکەوتنگەلێک بەبێ هیوا، لە هەمووی خراپتر بەبێ ڕەحم و بەزەیی. خەمەکانی ئازاری دەدەن لەسەر ئێسكگەلێک گەردوونی نین، هیچ نیشانەیەک جێ ناهێڵن. لە بارەی دڵەوە نانووسێ بەڵکوو لە بارەی گلاندەکانەوە.
تا ئەم شتانە فێر دەبێتەوە، بە جۆرێک دەنووسێت وەکوو لە نێوان مرۆڤەکاندا بوەستێ و تەماشای کۆتاییان بکات. من کۆتایی مرۆڤ ڕەت دەکەمەوە. ئاسانە بڵێیت مرۆڤ نەمرە چونکە دەمێنێتەوە: ئەو، کە دوایەمین زەنگی قه‌ده‌ر لێیدابێت و لە دوایەمین بەردی بێنرخی بێجووڵەهەڵواسراودا ون بووبێ لە دوایەمین ئێوارەی سووری سەر لێواری ئاوابووندا، کە تەنانەت ئەوکاتیش یەک دەنگی تر بوونی دەبێت: کە لە دەنگی لاواز و ماندوونەکەری، هێشتا دەدوێ. 
من ئەوە ڕەت دەکەمەوە. بڕوام وایە مرۆڤ هەروا ئاسان نامێنێتەوە: بەڵکوو سەر دەکەوێت. مرۆڤ ئەبەدییە، لەبەر ئەوە نا کە بە تەنیا خۆی لە نێوان دروستکراوەکاندا دەنگێکی هەیە ماندوو نابێت، بەڵکوو لەبەر ئەوەی ڕۆحێکی هەیە، ڕۆحێکی بەبەزەیی، توانای قوربانیدان و مانەوەی هەیە. ئەرکی شاعیرەکان، نووسەرەکان، نووسینە لە بارەی ئەم شتانەوە. شەرەفی ئەوەیە کۆمەکی مرۆڤ بکات بۆ مانەوەی سۆزی دڵی، بە بیرهێنانەوەی دلێری و نامووس و ئومێد و شکۆ و ڕەحم و بەزەییەکانی، کە سەرکەوتنەکانی ڕابردووی بوون. دەنگی شاعیر پێویستە تەنیا په‌نای مرۆڤ نەبێت، دەشێ یەکێک لە پاڵپشتییەکان، لە پایەکان بێت، بۆ کۆمەک بە مانەوە و سەرکەوتنی.

هه‌منگوه‌ی پاش ئه‌وه‌ پێی وایه‌، ته‌نیا نه‌یاری له‌ ئه‌ده‌بیاتی ئه‌وڕۆژی ئه‌مه‌ریكادا خۆی ون كردووه‌ و لا له‌وانی دیكه‌ ناكاته‌وه‌. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی سه‌باره‌ت به‌ كێشه‌كه‌یان پۆزشه‌كه‌ی فۆكنه‌ر قبووڵ ده‌كات به‌ڵام تا كۆتایی ته‌مه‌نی فه‌رامۆشی ناكات. هه‌رجارێكیش له‌ فۆكنه‌ر تووڕه‌ ده‌بێت، لێره‌وله‌وێ كه‌ نامه‌ بۆ دۆسته‌كانی ده‌نێرێت گله‌یی لێ ده‌كاته‌وه‌.
سه‌ره‌ڕای ئه‌م كێشانه‌، هه‌منگوه‌ی و فاكنه‌ر زۆرجار یه‌كتریان له‌به‌ر به‌رهه‌مانییه‌ك ستایش كردووه‌. هه‌منگوه‌ی گوتوویه‌تی: "من گه‌لێك ڕێزم بۆ فۆكنه‌ر هه‌یه‌ به‌ڵام ئه‌مه‌ نابێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی‌ ده‌مناده‌مێك سه‌ر نه‌خه‌مه‌ سه‌ری و گاڵته‌ی له‌گه‌ڵدا نه‌كه‌م." به‌ڵام ولیام فۆكنه‌ر له‌ 20ـی جوونی 1952ـدا یادنووسێك بۆ "هارڤی بریت" ده‌نێرێت و تێیدا نووسیویه‌تی: "ساڵان له‌مه‌وبه‌ر، هه‌منگوه‌ی گوتوویه‌تی نووسه‌ره‌كان ده‌بێت به‌ ته‌نگ یه‌كتره‌وه‌ بن، هه‌روه‌ك كه‌ دوكتۆره‌كان و دادوه‌ر‌ه‌كان و گورگه‌كان به‌ ته‌نگ یه‌كتره‌وه‌ن. به‌ بۆچوونی من له‌ ده‌سته‌واژه‌كه‌یدا خاڵێكی گرنگتر له‌ حه‌قیقه‌ت یان نیازێك بوونی هه‌یه‌، لانیكه‌م له‌ باره‌ی هه‌منگوه‌یه‌وه‌؛ نووسه‌رانێك كه‌ ناچارن به‌ ته‌نگ یه‌كتره‌وه‌ بن تا دانه‌فه‌تێن، وه‌كوو ئه‌و گورگانه‌ وان كه‌ ته‌نیا له‌ كۆمه‌ڵدا گورگن و له‌ ماڵه‌وه‌ سه‌گن."
هه‌منگوه‌ی كه‌ ده‌زانێت فۆكنه‌ر چی گوتووه‌، ئیتر گه‌رم دادێ و بۆ بریت ده‌نووسێت: "... جارێك زۆر وه‌سفی كردووم، كه‌ هه‌ڵبه‌ت خۆت بۆت گێڕامه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌مه‌ هیی پێش وه‌رگرتنی خه‌ڵاتی نۆبێل بوو. كاتێك خوێندمه‌وه‌ كه‌ نۆبێلی بردووه‌ته‌وه‌، ته‌له‌گرافم بۆی نارد و هه‌روه‌ك چۆن ده‌زانم چی ده‌كه‌م، پیرۆباییم لێی كرد. هه‌رگیزیش هیچی نه‌گوت. ساڵانێكی زۆر له‌ ئه‌ورووپا بردمه‌ سه‌رێ. (پێمدا هه‌ڵدا.) هه‌ركات نه‌فه‌رێك لێی ده‌پرسیم باشترین نووسه‌ری ئه‌مه‌ریكا كێیه‌‌، ده‌مگوت فۆكنه‌ر... كه‌واته‌ وایزانیوه‌ من بۆ تۆم نووسیوه‌ و لێم ویستووه‌ كه‌ ئه‌و به‌ ته‌نگمه‌وه‌ بێت. ئه‌ویش من! هه‌رگیز. نازانم من چی بم ئه‌گه‌ر ئاوا بێ. گوتاری داوه‌؟ ده‌ی عامفه‌ریم. دڵنیام نه‌ ئێستا و نه‌ هیچ ڕۆژێكی تر ناتوانێت وا گوتار بدا و دڵنیام من زۆر باشتر و ڕووڕاستتر له‌ گوتاره‌كه‌ی ئه‌و ده‌توانم بنووسم و هیچ فرتوفێڵێكیش له‌ كاره‌كه‌مدا نه‌بێت... فۆكنه‌ر تا ئه‌وكاته‌ی من زیندوو بم ده‌توانێت له‌وه‌ی نۆبێلی پێیه‌ كه‌یفی ساز بێ و دڵنیا به‌ هه‌رواش ده‌بێ. به‌ڵام بیری ئه‌مه‌ی نه‌كردووه‌ته‌وه‌ كه‌ من هیچ نرخێك بۆ وه‌ها دامه‌زراوێك دانانێم و كاتێكیش خه‌ڵاته‌كه‌ی برده‌وه‌ هه‌ر چاكیش خۆشحاڵ بووم... تكایه‌ باسی ئه‌م قسانه‌ بۆ فۆكنه‌ر مه‌كه‌، تاقه‌تی ده‌نگه‌ده‌نگم نییه‌."
سه‌ره‌نجام ئێرنست هه‌منگوه‌یش، خه‌ڵاتی نۆبێلی وه‌رگرت، به‌ڵام وەک براوەی خەڵاتەکە ئامادەیی نەبوو لە میوانداریی نۆبێلدا، لە سیتی هۆڵ، لە ستۆکهۆڵم، ١٠ـی دیسەمبەر، ١٩٥٤. گوتارەکەی لە لایەن جۆن سی کابۆتەوە، سەفیری ویڵایه‌تە یەکگرتووەکانی ئەمەریکاوه‌- لە سوید، خوێندرایەوە.

گوتاری ئێرنست هه‌منگوه‌ی- 1954
به‌ بۆنه‌ی وه‌رگرتنی خه‌ڵاتی نۆبێله‌وه‌
نە بەهرەم لە گوتاردان و نە توانام لە گوتاربێژی و نە دەسەڵاتم لە ڕەوانبێژیدا نییە، خۆزگە دەخوازم سوپاسی بەڕێوه‌بەرانی بەخشندەیی ئەلفرێد نۆبێل بکەم بۆ خەڵاتەکە.
هیچ نووسەرێک ئەو نووسەرە مەزنانە بناسێ کە خەڵاتەکەیان وەرنەگرتووە ناتوانێ قبووڵی بکات بە سەرکزییەوە نەبێت. هیچ پێویست ناکات ناوی ئەو نووسەرانە ڕیز بکەم. هەر کەسێک لێرە ڕەنگە لیستی خۆی بە پێی زانیاری و ویژدانی خۆی بنووسێت. 
مەحاڵ دەبێت بۆ من داوا لە باڵیۆزی وڵاتەکەم بکەم گوتارێک بخوێنێتەوە کە تێیدا نووسەرێک هەرشتێک لە دڵیدا بووە گوتوویەتی. ڕەنگە شتەکان لەوەدا کە مرۆڤ دەینووسێت یەکسەر هەست پێ نەکرێن، لەمەشدا هەندێجار بەختی یارە؛ بەڵام سەرەنجام شتەکان زۆر ڕوون دەبن و بەمە و بە ئەندازەی ئەو کیمیایەی هەیەتی دەمێنێتەوە یان فەرامۆش دەکرێت. 
نووسین، لە باشترینیدا، ژیانێکە لە تەنیایی. ڕێکخراوی نووسەران لە ئازاری تەنیایی نووسەران کەم دەکەنەوە، بەڵام بەگومانم لەوەی نووسینەکانی بەرەوپێش بەرن. نووسەر لە مەکانەتێکی گشتیدا گەشە دەکات لە کاتێکدا تەنیایی لێوە دەڕژێت و زۆر جاریش کارەکەی دەداتە دواوە. لەبەر ئەوەی بە تەنیا کارەکانی دەکات و ئەگەر نووسەرێکی بەشی پێویست باش بێت، دەبێت هەموو ڕۆژێک ڕووبەڕووی ئەبەدییەت، یان لاوازیی هەبوونی ببێتەوە. 
بۆ نووسەری ڕاستەقینە هەر کتێبێک دەبێت دەستپێکردنێکی نوێ بێت، لەوێدا دووبارە هەوڵ بۆ شتێک دەدات کە دەکەوێتە سەرووی بەدیهێنانەوە. دەبێت هەمیشە هەوڵ بۆ شتێک بدات کە هەرگیز ئەنجام نەدراوە یان کە ئەوانی تر هەوڵیان بۆ داوە و شکستیان هێناوە. ئینجا هەندێجار، بەختێکی باشی لەگەڵدا بێت، سەردەکەوێت. 
نووسینی ئەدەبیات چەند سانا دەبوو ئەگەر تەنیا ئەوەندە پێویست بوایە ئەوەی باش نووسراوە بە شێوەیەکی تر بنووسرێت. ئەوەش لەبەر ئەوەی نووسەری وەها مەزنمان هەبوون لە ڕابردوودا، کە نووسەر هەڵدراوەتە دەرەوەی ڕابردووه‌وه‌، کە دەتوانێت بڕواتە دەرەوەیەک کە لەوێ کەس ناتوانێت کۆمەکی بکات.
ئەم قسانەی کردمن بۆ نووسەرێک زۆر درێژن. نووسەر، دەبێ ئەوەی هەیەتی بۆ گوتن بینووسێت نەک بیڵێت. من دووبارە سوپاستان دەکەم.

هه‌ڵبه‌ت به‌ پێی ده‌ستنووسێك كه‌ دۆزراوه‌ته‌وه‌، هه‌منگوه‌ی سه‌ره‌تا به‌م جۆره‌ تونده‌ گوتاره‌كه‌ی كۆتایی پێ هێناوه‌: "ئه‌و قسانه‌ی ده‌مویست بیانكه‌م، به‌بێ ئه‌وه‌ی ناحه‌ز و چوختی بێمه‌ به‌رچاو، دژوار بوو." كه‌ پاشان گۆڕیویه‌تی.

با جارێكی تر بگه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ په‌یوه‌ندیی نێوان فۆكنه‌ر و هه‌منگوه‌ی و به‌م چیرۆكه‌ كۆتایی پێ بهێنین، كه‌ جارێك له‌ جاره‌كان، له‌ بری هه‌موو شتێك، فۆكنه‌ر بۆ هه‌منگوه‌ی ده‌نێرێت:
هه‌منگوه‌ی ئازیز!
جارێك په‌پووله‌یه‌ك ده‌چێته‌ پێش په‌نجه‌ره‌ی منداڵێك و داوای لێ ده‌كات ببێته‌ هاوڕێی، به‌ڵام منداڵه‌كه‌ پێی ده‌ڵێت ئێستا كاتم نییه‌. بچۆ وه‌ختێكی تر وه‌ره‌وه‌. پاش ماوه‌یه‌ك ڕۆژێك منداڵه‌كه‌ ده‌گریت، باوكی هۆكاره‌كه‌ی لێ ده‌پرسێت، ئه‌ویش ده‌ڵێت: "به‌ دوای په‌پووله‌یه‌كدا ده‌گه‌ڕێم، نایدۆزمه‌وه‌. ڕۆژێك داوای لێ كردم ببمه‌ هاوڕێی، به‌ڵام من قبووڵم نه‌كرد." باوكه‌كه‌ به‌ منداڵه‌كه‌ ده‌ڵێت: "كوڕم! بۆ ده‌گریت، ته‌مه‌نی په‌پووله‌ ته‌نیا سێ ڕۆژه‌."