"كازو ئیشیگورو" براوەی خەڵاتی ئەدەبیی نۆبل- 2017

Oct 8, 2017

رۆماننوسی بەریتانی بەڕەچەڵەك ژاپۆنی "كازو ئیشیگورو - kazoo ishiguro" لەساڵی 1954 لە شاری ناگازاكی لە ژاپۆن لەدایك بووە، لەساڵی 1960 كە تەمەنی شەش ساڵ بوو،  لەگەڵ خێزانەكەیدا دەچن بۆ لەندەن بەو هیوایەی پاش ساڵێك بگەڕێنەوە بۆ ژاپۆن، بەڵام بۆ یەكجاری لە بەریتانیا مانەوە، لەبەر دوو هۆ، لەلایەك وەك هەڵاتنێك لەو شكستەی ژاپۆن دوچاری ببوو، لەلایەكی تر حكومەتی بەریتانیا باوكی كازوی وەك پسپۆری زانستی ئۆقیانوسەكان دامەزراندبوو تا لە دەریای باكوردا كار بكات، كازو ئیشیگورو بەم شێوەیە گوزارشت لەو سەفەرەیان بۆ لەندەن دەكات: "خێزانەكەم ویستیان شكست و شورەیی بە تەمومژو ماوەی دوری بسڕنەوە، بۆ ئەوەی ئەمانیش وەكو دیوارەكانی ناگازاكی نەڕوخێن".

لەپاش دە ساڵ مانەوەیان لە بەریتانیا، باپیری كازو لە ناگازاكی كۆچی دوایی كرد، كە لە ژاپۆن لەگەڵ  ئەماندا دەژیا، باپیری تەنها رایەڵێك بوو كازوی بە ژاپۆنەوە دەبەستەوە، بەڵام كازو سەردانیی ژاپۆنی نەكرد تەنها یەك جار نەبێ‌ بەهۆی چاپی دووەمی رۆمانەكەی (پاشماوەی رۆژەكە)، ئیدی خۆی لەسەردانیكردنی ئەو وڵاتە بەدوور دەگرت، چونكە وەك خۆی دەڵێ‌ سڵی دەكردەوە لەوەی "تاوانی كەشفكردنی مردنی بەكۆمەڵ ئەنجام بدات" .

كازو ئیشیگورو لەساڵی 1978 لە زانكۆی كینتی بەریتانی بەكالۆریۆسی بەدەستهێنا، لەساڵی 1980 لەزانكۆی ئیست ئینكلیا ماستەری بەدەستهێنا، پاشان لە رێكخراوێكی یارمەتیبەخشی بەریتانیدا كاری دەكرد كە یارمەتیی ئاوارەكانی دەدا، لەكاتی بێكاریشدا دەینووسی.

كازو لەتەمەنی بیست و سێ‌ ساڵیدا دەزگا چاپەمەنییە بەریتانییەكانی دوچاری سەرسوڕمان كرد كاتێك یەكەمین رۆمانی بۆ خستنە بەردەست بە ناونیشانی (دیمەنی زەردهەڵگەڕاوی گردەكان)، ئەم رۆمانە باسی بیرەوەرییە ئازاربەخشەكانی ژنێكی ژاپۆنی دەكات لەدوای جەنگی دووەمی جیهانیدا ژیاوەو لەو حەقیقەتە تاڵە دەدوێت كە چۆن كچەكەی خۆی كوشتووە. كازو ئیشیگورو دەڵێ‌: "دەزگا چاپەمەنییەكان پەرۆشییەكی زۆریان هەبوو بۆ ئەو چەشنە نوێیەی مەیلی جیهانێتی لە ئەدەبدا، رەخنەگران پەرۆشی ئەوە بوون نەوەیەكی نوێی رۆماننوسان بدۆزنەوە، ئەمە لەبەر ئەوەی كۆمەڵگا بۆ ماوەیەكی درێژ  خەریكی خوێندنەوەی ئەو چەشنە رۆمانانە بوون كە باسی سیستمی چینایەتیی ئینگلیزو خیانەتی هاوسەرگیری و سێكسكردن لەگەڵ حەرامەكاندا دەكرد، خوێنەرانیش دەیانویست نەوەیەكی تەواو جیاواز لەنەوەی پیری رۆماننوسان بدۆزنەوە".

ئیشیگورو توانی لەمیانی رۆمانەكانیدا هاوسەنگییەكی جوان بكات لەنێوان رەگوریشەی ژاپۆنیبوونی خۆی لەسەرێك و پەروەردەو خوێندنی لە بەریتانیاو زمانی ئینگلیزی لەسەرێكی دی، دەزگا چاپەمەنییەكانی بەریتانیاش ئەم ئاوێزانبوونە سەرنجڕاكێشەی نێوان كولتورە جیاوازەكانیان زۆر بەدڵ بوو، ئیشیگورو هەر لەسەرەتاوە بەم شێوەیە خۆی ناساند: "من ژاپۆنیم بەڵام بەقوڵی شارەزای ژاپۆن نیم، من خەڵكی ناگازاكیم، بەڵام بەكرێگیراوی مەرگ نیم".

هەندێ‌ لە رۆمانەكانی كازو ئیشیگورو: (پاشماوەی رۆژەكە)، (دیمەنی زەردهەڵگەڕاوی گردەكان)، (چەند تابلۆیەكی شەوانە)، (ئەوانەی دڵنەوایی پرسەیان نییە)، (هونەرمەند لە دنیایەكی سەرئاو كەوتودا)، (هەرگیز رێگەم نەدەی بڕۆم)، (بەرچایی لە ترامی بەیانیدا)، بەگشتی رۆمانەكانی كازو بە ملیۆن دانەیان لێ‌ چاپ دەكرێت، لەساڵی 1989 دا خەڵاتی پۆكەری بەریتانی وەرگرتووە، زوربەی رۆمانەكانی كراون بە فیلم.

كازو بەوە ناسراوە كە رەخنەگرێكی توندی رژێمی میلیتاریزمی ژاپۆنییە، لەم بارەیەوە دەڵێ‌:"سەركردە پیرەكانی ژاپۆن خەونێكی سەربازیی شێتانەو سەركەوتنێكی شۆڤینییانەیان هەیە، ئەمەش وڵاتی بەرەو دۆزەخ برد".

سەرچاوە: جیسی ماتز، تطور الروایة الحدیثة، ترجمة وتقدیم: لطفیة الدلیمي، دار المدی، 2016.