kteb.jpg

بەشی بیست و شەشەم: هەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث إلی الأول)

مەلا بەختیار

(سەرۆك..لە رووبەڕووبونەوەی رەخنەگران نەترساوە!)

بەشێكی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە، لەسەر سیاسەت‌و بریارەكانێتی دەربارەی رۆژنامەو ئازادی میدیایی. نمونەی جۆراوجۆری هێناوەتەوە كە باسی ئازادی نوسین‌و تومەت هەڵبەستن‌و بازگانی بە میدیاكردن دەكات. رۆژنامەی: چینی، مەلاوی، بریتانی‌و ئەمریكی، لە مەیدانەكەدا هەبون‌و بەئاڕاستەی جیاواز، كەوتونەتە نوسین. سەرۆكی سەنگاپورە، جڵەوی بۆ بەرەڵڵا نەكردون. زۆرتر مەبەستی بووە، وڵاتەكە دوای سەربەخۆیی بونیات بنێ‌، نەك دۆخێكی پڕ لە ئاژاوەی میدیایی ئازاد بكات. لە لاپەڕە (242-256) كە هەموو نمونەی جیاواز جیاوازن، لەسەر ئازادی رۆژنامەگەری‌و هەڵوێستی سەنگاپورە. دەنوسێ‌:

"تەمموزی 1993 گۆڤاری (ئیكۆنۆمیست)ی بریتانی، رەخنەیان گرتبوو لەسەر سكاڵای یاسایم لە بەرپرسێكی حكومەت‌و سەرنوسەری رۆژنامەیەكمان لەسەر بڵاوكردنەوەی نهێنی رەسمی حكومەت، نامەمان بۆ گۆڤارەكە نوسی، زانیاریەكەیان راست بكەنەوە. بەپاساوی ئەوەی بڕوایان بە رونكردنەوەكە نەهێناوە، بەشێكی روكردنەوەكەیان قرتاندبوین. نامەی ترمان نارد كە ئەو بەشە قرتاوەی نامەكەش بڵاوبكەنەوە. بەڵام دیسان رونكردنەوەكەیان بڵاونەكردەوە. بۆیە بڕیارمان دا پەخشكردنی گۆڤارەكە سنوردار بكەین بە (7500) ژمارە. گۆڤارەكە ناچار بوو تەواوی رونكردنەوەكەمان بڵاوبكاتەوە، ئێمەش رێگەمان دا ئازاد بن". (ل254-255)

لەمبارەوە، ئەم سەرۆكە بێباكە. بەم چەشنە درێژەی پێدەدات:
"سەرەڕای هێرشەكانی میدیاكان، ئامادە بوم روبەڕوو لەتەك رەخنەگرەكاندا كۆبمەوە. ساڵی 1990 لە رۆژنامەی (تایمز)ی لەندەنی (برنارد لڤین) لە وتارێكدا هێرشێكی توندی كردە سەرم‌و سیستەمی دادوەریشی داشۆری. زانیم كە سكاڵاكردن لە ئینگلتەرا لەسەر ناوبراو، كە من ناسراو نیم لەوێ‌، سودی نییە. لەبری سكاڵا نامەم بۆ نوسی‌و داوام لێكرد دیبەیتێكی تەلەفزیۆنی بكەین. جێگرەكەی وەڵامی دامەوە كە هیچ كەناڵێك بایەخ بەم كێشەیە نادات. بۆ (مارمدۆك هسیی)ی سەرۆكی (بی.بی.سی)ی كە هاورێم بوو، نوسی. بۆ نیو سەعات رازی بوو، كە بێژەرێكی بێلایەنیش دیاری بكات.. كاتێك رۆژنامەكە بە بڕیارەكەی زانی، داوای لێبوردنیان كرد رووبەڕووم ببنەوە".(ل255)

ئەمەیە سەرۆك‌و ئەمەشە لەخۆڕادیتن بەرامبەر رۆژنامەو تەلەفزیۆن. نەك خۆدزینەوە بەبیانوی ناو و ناوبانگ‌و پلەو یایە، لەم جۆرە دیبەیتانە.

لە درێژەی ئەم باسەدا، باسی رەخنەگرێكی توندڕەو دەكات كە ناوی (ولیام سافیر)ەو دەڵێ‌: ساڵەها تاوانباری دەكردم كە وەكو سەدام حسێن دیكتاتۆرم. دەڵێ‌..

"ساڵی 1999 هەردوكمان لە (دافۆس) ئامادە بوین‌و بۆ ماوەی سەعاتێك، لێپێچینەوەی لەگەڵ كردم. پاشان لەبەر رۆشنایی ئەو چاوپێكەوتنە، دوو وتاری لە نیۆیورك تایمزدا بڵاوكردەوە. رۆژنامەكانی سەنگاپورەش دەقی وتارەكانیان بڵاوكردەوە. دەركەوت لەو دیالۆگەدا من براوە بوم".(ل256)

كۆتایی بەم بەشە بەمشێوەیە دەهێنێ‌: "ئەگەر لە رووبەڕووبونەوەی رەخنەگراندا بوێر نەبوینایە، سەنگاپوریەكان وایان دەزانی لە دیبەیت دەترسین‌و رێزو سەنگمان دەدۆڕاند".
ئەی سەد ئافەرین.. لەم تێگەیشتنە هاوچەرخە!
تێبینی..
لە بەشی (بیست‌وحەوتەم)دا باسی گەندەڵی لە هەڵبژاردندا دەكەین..


ئەم بابەتە 69 جار خوێندراوەتەوە