Mezhwi_Amro.jpg

مێژوی ئەمڕۆ 30/3

- لە رۆژى 30/3/1241 یوسف بن نفیس، شاعیرى عێراقى لە تەمەنى (51) ساڵى لە شارى موسڵ کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1190 لە شارى هەولێر لە دایکبووە.

- لە رۆژى 30/3/1746 فرانشیسکۆ جۆیا (Francisco de Goya y Lucientes)، نیگارکێش و هەڵکۆڵى ئیسپانى لە شارى فویندیتۆدۆس لە شارى سەرەقوستەى ئیسپانیا لە دایکبووە، لە رۆژى 16/4/1828 لە تەمەنى (82) ساڵى لە شارى بۆردۆ لە فەڕەنسا کۆچى دوایى کردووە.

- لە رۆژى 30/3/1842 ئێلیزابیس لویز فیگ لوبورون (Élisabeth-Louise Vigée-Le Brun)، ژنه‌ نیگارکێشى فه‌ره‌نسى لە تەمەنى (86) ساڵى لە شارى پاریس کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 16/4/1755 لە شارى پاریس لە دایکبووە.

- لە رۆژى 30/3/1844 پول ڤێرلان (Paul Verlaine)، شاعیری فەرەنسی لە شارى متز لە دایکبووە، لە رۆژى 8/1/1896 لە تەمەنى (52) ساڵى لە شارى پاریس کۆچى دوایى کردووە.

- لە رۆژى 30/3/1853 ڤینسنت ڤانگۆخ (Vincent Willem van Gogh)، نیگارکێشى هۆڵه‌ندى لە دایکبووە، لە رۆژى 29/7/1890 له‌ ته‌مه‌نى (37) ساڵى بەهۆى خۆکوشتنى بە گولە کۆچى دوایى کردووە، چونکه‌ ده‌یویست به‌و کاره‌ى سنوورێک بۆ ئه‌و مه‌ینه‌تییه‌وه‌ دابنێ که‌ به‌هۆى دڵته‌نگییه‌وه‌ هه‌یبوو، تا له‌ ژیاندا بووه‌ له‌ کۆى (2) دوو هه‌زار کارى هونه‌رى و له‌نێویاندا (900) تابلۆى زه‌یتى هیچ تابلۆ و بەرهەمێکى نه‌فرۆشتووه‌، چونکە به‌ده‌ست نه‌خۆشى دڵته‌نگى ده‌یناڵاند، هەر ئەمەش وایکر کە خۆى بکوژێت، ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ وه‌ک ده‌یان که‌سایه‌تى گه‌وره‌ى مێژوو ئه‌و ماوه‌یه‌ى له‌ ژیاندا بووه‌ تامى ناوبانگه‌که‌ى خۆى نه‌کردووه‌، به‌ڵام دواتر به‌ هۆى جوانا هاوسه‌رى تیۆدۆرۆس ڤانگۆخى براى ناوبانگى دەرکرد و تابلۆکانى فرۆشت بۆ ده‌سکه‌وتى مادى و له‌و رێگه‌یه‌شه‌وه‌ ڤانگۆخى دواى مردنى کرد به‌ یه‌کێک له‌ که‌سایه‌تییه‌ به‌ناوبانگه‌کانى مێژوو، دواى کۆچى ڤانکوخ براژنەکەى هه‌ر زوو سه‌یرى میراته‌که‌ى ڤانگۆخى هونه‌رمه‌ند ده‌کات و له‌ به‌ها هونه‌رییه‌که‌ى تێده‌گات، بۆیه‌ بڕیار ده‌دات کار بۆ ناساندنى ئه‌و کارانه‌ بکات و خۆیشى ده‌سکه‌وتێکى مادى هه‌بێت، به‌ڵام ئه‌مه‌ ماناى ئه‌وه‌ نا به‌ نرخێکى هه‌رزان بیانفرۆشێ سه‌ره‌تا هه‌موو ئه‌و نرخانهى‌ ره‌ت کردەوە  که‌ بۆى پێشنار کرابوو، له‌ برى ئه‌وه‌ خانوویه‌کى بچووک له‌ گوندى (بوسوم) له‌ نزیک ئه‌مستردام ده‌گرێ و ده‌یکات به‌ مۆزه‌خانه‌یه‌کى بچووک بۆ ئه‌وه‌ى کاره‌کانى ڤانگۆخى تێدا نمایش بکات، ئه‌و مۆزه‌خانه‌یه‌ داهاتێکى باش دابین ده‌کات و به‌م کاره‌ى ده‌توانێ منداڵه‌که‌ى په‌روه‌رده‌ بکات، بۆیه‌ له‌سه‌ر ئه‌م کاره‌ى نزیکه‌ى هه‌شت ساڵ به‌رده‌وام ده‌بێت (1892 – 1900)، له‌م ماوه‌یه‌ش به‌هۆى ئه‌و کاره‌ى بازرگانانى تابلۆ هونه‌رییه‌کان ده‌ناسێ، به‌هۆى ئه‌وانیشه‌وه‌ نزیکه‌ى (20) پێشه‌نگا ده‌کاته‌وه‌، له‌دواى ئه‌م کارانه‌ قۆناغێکى تر دێته‌پێشه‌وه‌ ئه‌ویش ناساندنى ڤانگۆخه‌ له‌سه‌ر ئاستى دنیا، بۆیه‌ به‌ڵێن به‌ هونه‌رمه‌ندان و بازرگانان ده‌دات له‌ فرۆشتنى تابلۆکان پشکیان پێ بدات، هه‌روه‌ها هه‌وڵ ده‌دات له‌سه‌رانسه‌رى ئه‌وروپا کار بۆناساندنى ڤانگۆخ بکات، دوا به‌دواى ئه‌مه‌ زۆر به‌ ئاسانى جوانا وێستگه‌کانى ناساندنى ڤانکۆخ ده‌بڕێت و له‌ ساڵى 1914 جوانا کۆمه‌ڵێک نامه‌ى ڤانگۆخ بڵاو ده‌کاته‌وه‌، ئه‌م نامانه‌ له‌لایه‌ن ڤانگۆخه‌وه‌ بۆ براکه‌ى نووسراوه‌،  گرنگى ئه‌و نامانه‌ له‌وه‌ دایه‌ چه‌ندان لایه‌نى که‌سایه‌تى هونه‌رمه‌نده‌ به‌ناوبانگه‌که‌ ئاشکرا ده‌که‌ن. له‌ ساڵى 1925 جوانا ده‌مرێ، به‌ڵام ئه‌و کاته‌ توانیویه‌تى ڤینسنت ڤانگۆخ بکات به‌ هونه‌رمه‌ندێکى هه‌ره‌ به‌ناوبانگى دنیا، هه‌روه‌ها (190) تابلۆى زه‌یتى له‌م ماوه‌یه‌دا فرۆشتووه‌ و جگه‌ له‌مه‌یش سامانێکى زۆر گه‌وره‌ بۆ کوڕه‌که‌ى جێده‌هێڵێ، که‌ دواجار ئه‌ویش بڕیارده‌دات بۆ مۆزه‌خانه‌یه‌کى گه‌وره‌ به‌ناوى مامى له‌ ئه‌مستردام بکات و له‌ ساڵى 1973 به‌ فه‌رمى کرایه‌وه‌.

- لە رۆژى 30/3/1912 کارل مای (Karl Friedrich May)، رۆماننوس و نوسەرى ئەڵمانی لە تەمەنى (70) ساڵى لە شارى رادیۆیل کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 25/2/1842 لە شارى هۆهن ئەشتاین ئەرنشتال لە دایکبووە.

- لە رۆژى 30/3/1957 پول ریزر (Paul Reiser)، ئه‌کته‌ر و ئاوازدانەرى ئه‌مریکى لە شارى نیویۆرک لە دایکبووە.

- لە رۆژى 30/3/1964 تریسى شابمان، ژنه‌ گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرى ئه‌مریکى لە شارى کلیفلاند لە دایکبووە.

- لە رۆژى 30/3/1968 سیلین دیۆن(Celine Dion)، گۆرانیبێژى ئەمەریکى بەڕەچەڵەک کەنەدى، لە شارى شارمانى کەندا لە دایکبووە، بە یەکێک لە گۆرانیبێژە جیهانیەکان دادەنرێت، لە ساڵى 1980 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە، ئەوکاتەى لە فەڕەنسا بووە و گۆرانى وتوە، لە ساڵى 1981 یەکەم ئەلبومى گۆرانى بە زمانى فەڕەنسى بڵاوکردۆتەوە، لە ساڵى 1997 گۆرانى بۆ فیلمى تایتانیک وتوە، لە ساڵى 2008 دکتۆراى فەخرى لە زانکۆى لافال پێبەخشراوە.

- لە رۆژى 30/3/1977 هیشام ئیسماعیل، ئه‌کته‌رى میسرى لە شارى مەککە لە سعودیە لە دایکبووە، لە ساڵى 2009 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.

- لە رۆژى 30/3/1977 عەبدوحەلیم حافز، گۆرانیبێژ و موزیکیانى میسرى لە تەمەنى (47) ساڵى بە نەخۆشى لە شارى لەندەن کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 21/6/1929 لە شارى شەرقیە لە دایکبووە، لە ساڵى 1951 تاکو ساڵى 1977 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.

- لە رۆژى 30/3/1989 ئەمەل عەوسى، ژنە ئەکتەرى کوێتى لە کوێت لە دایکبووە، لە ساڵى 2004 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.

- لە رۆژى 30/3/2000 له‌یلا ئه‌حمه‌د زاهیر، ژنه‌ ئه‌کته‌رى میسرى لە شارى قاهیرە لە دایکبووە، لە ساڵى 2008 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.

- لە رۆژى 30/3/2003 مایکل جیته‌ر (Michael Jeter)، ئه‌کته‌رى ئه‌مریکى لە تەمەنى (50) ساڵى بە نەخۆشى لە شارى لوس ئەنجلوس لە ویلایەتى کالیفۆرنیا کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 26/8/1952 لە شارى لورنسیبۆرگ لە دایکبووە.

- لە رۆژى 30/3/2009 ناجی جه‌بر، ئه‌کته‌ری سوری لە تەمەنى (69) ساڵى بەنەخۆشى شێرپەنجە لە شارى دیمەشق کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 9/2/1940 لە شارى سویدا لە دایکبووە، لە ساڵى 1967 تاکو ساڵى 2009 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.

- لە رۆژى 30/3/2011 عوسمان بن سیار، شاعیرى سعودى لە تەمەنى (81) ساڵى لە شارى دار بەیزا کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 10/1/1930 لە شارى مجەمعە لە دایکبووە.


ئەم بابەتە 69 جار خوێندراوەتەوە