kteb.jpg

بەشی (42): هەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث إلی الأول)

مەلا بەختیار

"گەندەڵی‌و تەزویری هەڵبژاردن‌و شكستی سەرۆكی فلیپین"

فلیپین، بەهۆی (ماركوس)ی سەرۆكی وڵاتەكەو ژن‌و مناڵەكانیەوە، نوقمی گەندەڵی كرابوو. خەڵك لە حكومەتەكەو سەرۆكەكەی ئەتەكیەوە؛ ئۆپۆزسیۆن دژی گەندەڵی‌و حكومەتی بنەماڵەی ستەمكار، بەهێز بوبوو. "ئەكینۆ" وەكو كاریزمای دژایەتی حكومەت دەركەوتبوو. ماركوس، ئەكینۆی گرتبوو. لەژێر فشاری خەڵكدا ئازادی كردبوو. رێیان داوە بچێتە ئەمریكا. كاتێك باری ئابوری فلیپین تێكچووبوو، ئەكینۆ بڕیای گەڕانەوەی داوە. ژنەكەی (ماركوس) هەڕەشەی لێكردبوو. كاتێك فڕۆكەی ئەكینۆ لە فڕۆكەخانە دابەزیبوو، تەقەی لێكراوەو كوژراوە. سەرەنجام، سەرۆكی سەنگاپورە دەڵێ‌:

"شەپۆلی ناڕەزایی لەسەر كوشتنی ئەكینۆ، گەیشتە ئەوەی تەواوی بانكەكان قەرزیان لە فلیپین راگرت. لەوكاتەدا قەرزی وڵاتەكەی گەیشتبووە (25 ملیار) دۆلار. ماركۆس گەیشتە رۆخی موفلیسی".

هەروەها دەڵێ‌:
"دوای ماوەیەكی كەم ماركوسم بینی. تەواو دیمەنی گۆڕدرابوو. رەنگی هەڵبزركابوو. بە دژواری هەناسەی دەدا. دەنگی كز. چاوی دەرپەڕیبوو. قژی هەڵوەریبوو. ئەمبولانسێكی تایبەتی لەگەڵیا بوو، بە تیمێكی پزیشكی چارەسەریان دەكرد".(ل375-376)

هەڵبژاردنێك كراوەو راگەیەندراوە كە ماركوس بردویەتیەوە. بەڵام كوڕی ئەكینۆ (هاوسەری ئەكینۆی كوژراو-نوسەر) گومانی خستە سەر ئەنجامی هەڵبژاردن‌و یاخیبونی مەدەنی راگەیاند. وەزیری بەرگری دەستی لە سەرۆكەكەی هەڵگرتوەو دانی پیادا ناوە كە تەزویر كراوە. سەركردەی پۆلیسیش هەمان هەڵوێستی وەرگرت. خۆپیشاندانی گەورەی خەڵك، دیكتاتۆریەتی روخاند.

لە درێژەی ئەم قسانەدا، سەرۆكی سەنگاپورە دەنوسێ‌:
"لە شوباتی 1986 ماركوس‌و هاوسەرەكەی بە كۆپتەرێكی ئەمریكی هەڵهاتن بۆ بنكەیەكی ئاسمانی‌و لەوێوە بۆ هاوای. ئەم میلودراما هۆڵیودیە تەنها لە فلیپیندا رودەدات".(ل377)

كێشەی فلیپین، دوای ئەو روداوانەش، بەتایبەتی قەرزو قەیران، هەر ماونەتەوە. كاتێك سەرۆكی تر سەردەكەوێ‌، سەرۆكی سەنگاپورە لە كۆنگرەیەكدا وتویەتی:

"لەو باوەڕەدا نیم، دیموكراسی بە زەرورەت دەبێتە مایەی نشونما. پێموایە هەموو وڵاتێك ئەوەی پێویستێتی بۆ گەشەپَدان، دیسپلینە نەك دیموكراسی".(ل379)

گەندەڵی، ئەنجامەكەی قەیرانە. قەیرانیش كە چارەسەر نەكرا، ئەنجامەكەی خۆپیشاندان‌و راپەڕینە. كە راپەڕینیش سەركەوت، سەرۆكی گەندەڵ‌و هاوسەرو دەست‌وپێوەندەكانی سەرشۆڕانە هەڵدێن. ئەوەتەی دەسەڵات هەیە، گەندەڵی وەكو دزێوترین روداوی ئابوری، دوبارە دەبێتەوەو سەرۆكە گەندەڵەكانیش سەرشۆڕ دەبن‌و هەڵدێن. كەچی، نە گەندەڵی تا ئێستا كۆتایی هاتوەو نە سەرۆكە گەندەڵەكانیش دەرس لە سەرۆكە سەر شۆڕشەكانی پێشویان وەردەگرن.

هەتا وڵاتانی گوزەری دیموكراسی، پێشنەكەون بۆ قۆناغی باڵای دیموكراسی‌و سەروەری یاساو ژیانی كۆمەڵایەتی مەدەنی خاوەن رای گشتی وشیار، ئەو بەسەرهاتانە سەبارەت بە گەندەڵی‌و سەرۆكی هەڵهاتوو، بەردەوام دەبێ‌. دوا نمونەشمان، سەرۆكەكانی سودان‌و جەزائیرو یەمەن‌و پێشتریش میسرو لیبیایە.. كاروانیش بەردەوامە!!


ئەم بابەتە 102 جار خوێندراوەتەوە