Hani.jpg

چیرۆک: نوێژ له‌ زه‌مه‌نی كۆرۆنادا

هانی نەقشبەندی - و: عومەر عەلی ئەحمەد

ئه‌نجوومه‌نی خۆجێی له‌گوندی (حاله‌)، كه‌ ژماره‌یان له‌ 2000 دانیشتوان كه‌متربوو، بڕیاریاندا به‌ ناچاركردنی خه‌ڵك له‌ماڵه‌كانی خۆیاندا بمێننه‌وه، تا ڕووبه‌ڕووی په‌تای كۆرۆنا ببنه‌وه‌، هه‌روه‌ها داخستنی سه‌رجه‌م دوكان و چێشتخانه‌و نووسیینه‌گه‌ و جێگاكانی خواپه‌رستی، جگه‌ له‌ یه‌ك ده‌رمانخانه‌ و سوپه‌ر ماركێتێك و بنكه‌ی پۆلیس.

 ئاماره‌كانی گونده‌كه‌ ئاماژه‌ بۆ بوونی زیاتر له‌ سه‌د ماركێت و یه‌ك بنكه‌ی ته‌ندروستی و حه‌وت مزگه‌وتی گه‌وره‌ و بچووك و چوار كه‌نیسه‌ی گه‌وره‌ و بچووكیان ده‌كرد كه‌ هه‌بوون له‌ گونده‌كه‌، له‌گه‌ڵ بوونی په‌رستگایه‌كی هندۆسیه‌كان كه‌ هه‌ندێك دانیشتووی گوند هیندی بوون و خواپه‌رستیان تێدا ده‌كرد، هیچ تۆماریكی گونده‌كه‌ ئاماژه‌ی نه‌كردبوو بۆ بوونی كه‌نیسه‌ی جووه‌كان هه‌رچه‌نده‌ چوار خانه‌واده‌ی جوو له‌وێ ده‌ژییان.

 ئه‌و گونده‌ی پێشتر به‌ بازرگانی و خه‌ونه‌كان ئاوه‌دان بوو، ئێستاجگه‌ له‌ هه‌وا هیچ جوڵه‌یه‌كی تێدا نیه‌، بێده‌نگی باڵی كێشابوو به‌سه‌ر كۆڵان و شه‌قامه‌كانی، وه‌ڕینی سه‌گی لاواز و میاوه‌ میاوی پشیله‌ی برسی به‌رگوێ ده‌كه‌وتن، هه‌موو ئه‌م شتانه‌ فه‌زای ئه‌و گونده‌یان ته‌نی بوو.

 هه‌موو به‌یانییه‌ك بۆ دوو كاتژمێر و زیاتر نا، ریزی بێده‌نگ و به‌رته‌سك له‌به‌رده‌م سوپه‌ر ماركێته‌كه‌دا ده‌به‌سترا، دواتر بێده‌نگی و گۆشه‌گیری باڵی به‌سه‌ر گونه‌كه‌دا ده‌كێشا، دوای دوو رؤژ بڕیارێك له‌ ئه‌نجوومه‌نی خۆجێی گونده‌وه‌ بۆ یاسای به‌كارهێنانی كاره‌با ده‌رچوو، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی گازی پێویست نییه‌ بۆ ئیشپێكردنی مۆلیده‌كان، بۆیه‌ بڕیارندا به‌وه‌ی رۆژانه‌ 3 كاتژمێر كاره‌با بدرێت به‌ هاوڵاتیان، ته‌نانه‌ش تۆڕی ئه‌نته‌رنێت و مۆبایل له‌كار كه‌وتن، ئیدی گونده‌كه‌ له‌ گۆشه‌گیری و دابڕانێكی وشكدا ده‌ژیا.

 له‌به‌ره‌به‌یانی رۆژێك له‌ رۆژه‌كان، له‌و كاته‌ی مه‌فره‌زه‌كانی پۆلیس خولیان ده‌خوارد، ته‌ماشا ده‌كه‌ن ماتۆڕسوارێك به‌روه‌ ناوجه‌رگه‌ی گوند دێت، مه‌فره‌زه‌ی پۆلیس ماتۆڕسواره‌كه‌ی كه‌ قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆی شكاندووه‌، به‌ بێ ئه‌وه‌ی ببرسن كێیه‌، ده‌ستگیریان كرد. له‌ بنكه‌ی پۆلیس لێپێچینه‌وه‌ ده‌ستی پێكرد:

 - تۆ كێیت، بۆچی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆت شكاندووه‌؟

- گه‌وره‌م من پۆسته‌ به‌رم، هه‌موو هه‌فته‌یه‌ك له‌ شاره‌وه‌ دێمه‌ گونده‌كه‌تان.

- به‌ڵام تۆ ده‌زانی زۆربه‌ی گونده‌كانی چوارده‌ورمان خۆیان كه‌ره‌نتینه‌ كردووه‌ له‌ترسی بڵاوبوونه‌وه‌ی په‌تاكه‌، پێمناڵی تۆ چۆن ده‌گه‌ڕێت؟

- راسته‌، ته‌نانه‌ت كاره‌باش نییه‌ له‌وێ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ پێویستی خه‌ڵك بۆ ئه‌م كاره‌ی من زیادی كردووه‌، من ده‌نگی دابڕاوه‌كان ده‌گه‌یه‌نم به‌جیهاندا.

- ئیفاده‌كه‌ت به‌رز ئه‌كه‌ینه‌وه‌ بۆ ئه‌نجوومه‌نی خۆجێی و بزانین چی ده‌ڵێن..

به‌م جۆره‌ پۆسته‌به‌ره‌كه‌یان به‌میوانی بۆ چه‌ن رۆژێك هێشته‌وه‌ له‌ بنكه‌ی پۆلیس، زیندانیان كرد.

- چی تاوانیكت كردووه‌؟ یه‌كێك له‌ به‌ندییه‌كان لێی پرسی.

- قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆم شكاندووه‌.ئه‌ی تۆ؟

- دزیكردن

- پێش په‌تاكه‌ یا دوای په‌تاكه‌؟

- ههههههه پێشتر....دوای په‌تاكه‌ هیچ نه‌مایه‌وه‌ بۆ دزین.باشه‌ بۆ قه‌ده‌غه‌ی هاتووچۆت شكاند؟

- له‌به‌ر ئه‌وه‌ی من پۆسته‌به‌رم

- تۆ سه‌ركێشیت به‌ژیانته‌وه‌ كرد له‌به‌ر گه‌یاندنی پۆسته‌ بۆ خه‌ڵك؟

- گه‌ر ئه‌وه‌م نه‌كردایه‌ جیهان ده‌نگیان به‌یه‌كتر نه‌ده‌گه‌یشت.

- ده‌بیت پاره‌یه‌كی باشیان دابێت پێت تا له‌م ره‌وشه‌دا ئه‌و كاره‌ بكه‌یت.

- نا هه‌رگیز، ته‌نانه‌ت ئه‌وان موچه‌ی خۆشم ناده‌نێ.

- ئێ كه‌وایه‌ بۆ ئه‌یكه‌ی؟

پێم وتی، بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵكی ده‌نگاین به‌یه‌كتر بگات، پاشان من ناتوانم به‌ته‌نها له‌ماڵه‌وه‌ بمینمه‌وه‌ و كاریك نه‌كه‌م.

- ئه‌ی خێزانه‌كه‌ت؟

- ته‌نها كچێكم هه‌یه‌ ئه‌ویش له‌دوای جیابوونه‌وه‌مان له‌گه‌ڵ دایكی ده‌ژی.

- گه‌ر هه‌موو مانگێك مووچه‌كه‌ت نه‌ده‌نێ چۆن ده‌ژییت؟

- هه‌ندێكم پاشه‌كه‌وت كردووه‌ كه‌مێك نانی پێده‌كڕم.

بۆ به‌یانی رۆژی دوای، بڕیارێك له‌ ئه‌نجوومه‌نی خۆجێییه‌وه‌ هات، كه‌ پۆسته‌ هه‌ڵگره‌كه‌ ده‌بێت پابه‌ند بێت به‌سێ فه‌رمانه‌وه‌ له‌ ده‌روه‌ی رێنماییه‌كان: ده‌بێت له‌ زیندان ئازاد بكرێت و رێگه‌ی پێبدرێت بگه‌ڕێت و ده‌بێت ده‌مامك و ده‌سته‌وانه‌ به‌كار بهێنیت.

ئه‌ویش به‌خێرای ده‌سیكرد به‌ دابه‌شكردنی پۆسته‌كان و تا ته‌واو بێت و بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ شار.له‌سه‌رەتای هه‌فته‌ی داهاتوو كۆمه‌ڵیك پۆسته‌ی پێبوو گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ گونده‌كه‌، گوره‌زانی خه‌ڵك خراپتر ده‌بوو، سوپه‌رماركێته‌كه‌ ورده‌ ورده‌ شتومه‌كی تێدا نه‌ده‌ما، پۆسته‌ به‌ره‌كه‌ ئه‌مه‌ی ده‌زانی، له‌ڕێگه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌وه‌ی كه‌ پۆسته‌ی بۆ ده‌بردن، چیتر كاره‌كه‌ی ته‌نها گه‌یاندنی پۆسته‌ نه‌بوو.خانمێك داوای لێكردبوو شیری بۆ بهێنێت بۆ منداڵه‌ شیره‌خۆره‌كه‌ی، یه‌كیكی تر داوای لێكردبوو له‌شار ده‌رمان بهێنێت بۆ مێرده‌كه‌ی، له‌و ئیواره‌دا بۆ ساتێكیش دوو دڵ نه‌بوو كه‌ یه‌ك لیست داخوازی ئه‌و كه‌سانه‌ی پۆسته‌ی بۆ ده‌گه‌یاندن، داخوازیه‌كان ته‌نها شیر و ده‌رمان نه‌بوو به‌ڵكه‌ ئه‌م شتانه‌شی له‌خۆ گرتبوو وه‌ك: جگه‌ره‌، سابوون، له‌قوتونراوه‌كان، له‌هه‌مووی گرنگتر حه‌بی مه‌نع بوو، چونكه‌ ئه‌و ماوه‌یه‌ پیاوان له‌ماڵه‌وه‌بوون له‌ترسی دووگیان بوون، داوای حه‌بی مه‌نعیان ده‌كرد.

 بۆ رۆژی دواتر ئه‌وه‌ی له‌توانایدا هه‌بوو له‌شار كڕی و چاوه‌ڕوانی هه‌فته‌ی داهاتووی نه‌كردوو گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ گونده‌كه، به‌م جۆره‌ به‌رده‌وام بوو تا وای لێهات هه‌موو رۆژێك ده‌هات بۆ گونده‌كه‌.وایلێهات خه‌ڵكی گوند به‌ بیستنی ده‌نگی ماتۆرسكیله‌كه‌ گه‌لیك خۆشحاڵ ده‌بوون.

پۆلیس كه‌وته‌ گومانه‌وه‌ كه‌ ئه‌م پیاوه‌ پێداویستیه‌كانی خه‌ڵكی ئیستیغلال كردووه‌‌، ده‌سگیریان كرد، له‌كاتی لیكۆڵینه‌وه‌دا ئه‌و پێڕاگه‌یاندن به‌ته‌نها خزمه‌تی دانیشتوانی ئه‌م گونده‌ی كردووه‌ و له‌مه‌ زیاتر نییه‌، به‌ڵكه‌ هه‌ندێكیان نرخی ئه‌و شتومه‌كانه‌ش ناده‌ن كه‌ بۆیان ده‌كڕێ، سه‌ره‌تا باوه‌ڕیان پێنه‌كرد، دواتر كه‌ دڵنیابوونه‌وه‌ له‌نیه‌تی باشی ئه‌و كات ئازادیان كرد، به‌تایبه‌ت دوای ئه‌وه‌ی به‌ڕیوه‌به‌ری پۆلیس داوای لێكرد كۆندۆم و بتڵێك ویسكی له‌شار بۆ بهێنێت، به‌م جۆر پۆسته‌ به‌ره‌كه‌ بووه‌ شاده‌ماری ژیان بۆ گونده‌كه‌.

 له‌ ئێواره‌یه‌كدا، دوای گه‌یاندنی پێداویستی خه‌ڵكه‌كه‌، له‌و كاته‌ی ده‌یویست بگه‌ڕیته‌وه‌ بۆ شار ماتؤره‌كه‌ی له‌كاركه‌وت، ویستی به‌گه‌ڕی بخاته‌وه‌ و شكستی هێنا، دونیا تاریك بوو شه‌و داهات، نیگه‌رانی ئه‌م بۆ ماتۆڕه‌ شكاوه‌كه‌ی نه‌بوو، به‌ڵكه‌ بۆ ئه‌وه‌بوو كه‌ ناتوانێ پێداویستیه‌كان بگه‌یه‌نێته‌ خه‌ڵكه‌كه‌، ناچاربوو بۆ ماوه‌ی ئه‌و شه‌وه‌ بمێنێته‌وه‌ تا به‌یانی ماتۆڕه‌كه‌ی چاك ده‌كاته‌وه‌، به‌ڵام له‌ كوێ بنوێ؟هه‌موو شوێنێك داخراوه‌، هه‌موو ماڵه‌كه‌ن پۆزشیان هێنایه‌وه‌ كه‌ ناتوانن میوانداری بكه‌ن له‌ترسی ئه‌وه‌ی نه‌بادا توشبووی كۆرۆنا بێت، له‌ كاری مرۆڤه‌كان سه‌ری سوڕما، چۆن ده‌بێت حه‌زبكه‌ی وه‌ربگریت و رقت له‌ به‌خشین بێت، هیچی به‌ده‌سته‌وه‌ نه‌ما جگه‌ له‌ په‌نا بردن بۆ به‌ڕیوه‌به‌ری پۆلیس و چوو بۆلای و داوای لێكرد رێگه‌ی بدات ئه‌مشه‌و له‌ زیندان بخه‌وێت و بمێنیته‌وه‌.

 بۆ به‌یانی رۆژی دوای، به‌شێك له‌خه‌ڵك له‌به‌رده‌م بنكه‌ی پۆلیسدا كۆبوونه‌و‌ه‌، پۆسته‌چی وای ده‌زانی كه‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌ له‌به‌ر خاتری ئه‌و هاتوون و وایانزانیوه‌ زیندانی كراوه‌، یا ئه‌وتا هه‌ست به‌تاوان ده‌كه‌ن و هاتوون داوای لێبوردنی لێبكه‌ن كه‌ دوێنێ شه‌و نه‌یانتوانی میوانداری بكه‌ن، به‌ڵام كاره‌كه‌ به‌م جۆره‌ نه‌بوو، به‌ڵكه‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌ هاتبوون تا توڕه‌ی خه‌ڵك له‌دژی كه‌م‌ته‌رخه‌می ئه‌نجوومه‌نی خۆجێی ده‌رببڕن له‌ خزمه‌تگوزاری پزیشكیدا، چونكه‌ هه‌ندێك حاڵه‌تی په‌تاكه‌ له‌ گونده‌كه‌دا ته‌شه‌نه‌ی سه‌ندبوو و هیچ ئاماده‌كارییه‌كی پێویست نه‌بوو بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی.

به‌ڕێوه‌به‌ری پۆلیس هه‌وڵیدا خه‌ڵكه‌كه‌ هێور بكاته‌وه‌ و بڕیاریدا داواكارییه‌كه‌یان به‌رز بكاته‌وه‌ بۆ ئه‌نجوومه‌نی خۆجێی، خه‌ڵكه‌كه‌ بڵاوه‌یان لێكرد، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئه‌ركه‌كه‌ی گه‌وره‌تر و قورس تر كرد، بیستنی ئه‌و هه‌واڵه‌ شومه‌ بوو له‌و ئێواره‌دا، قه‌شه‌ی كه‌نیسه‌ به‌ په‌تای كۆرۆنا گیانی سپاردووه‌، یه‌كسه‌ر موسوڵمانه‌كان وتیان ئه‌وه‌ خودا تۆڵه‌ی له‌ مه‌سیحیه‌كان كردۆته‌وه‌، كه‌ قه‌شه‌كه‌یانی كوشتووه‌، بیروباوه‌ڕی هه‌ڵه‌یان به‌رامبه‌ر خاچی مه‌سیح ئه‌م باره‌ی به‌سه‌ردا هێناون.رۆژێكی تری به‌سه‌ردا تینه‌په‌ڕی كه‌ هه‌وال گه‌یشت ئیمام و خه‌تیبی مزگه‌ت توشی په‌تاكه‌ بووه‌، یه‌كسسه‌ر مه‌سیحیه‌كان وتیان ئه‌وه‌ سزای خودایه‌ بۆ موسوڵمانه‌كان له‌پای باوه‌ڕنه‌بوونیان به‌ مه‌سیح.

 ژماره‌ی توشبوان زیادی كرد، هاواری خه‌ڵك له‌و ئیواره‌دا ده‌بیسترا، خه‌ڵكی گونده‌كه‌ یه‌قینیان هه‌بوو ئه‌وه‌ی ده‌گوزه‌رێت توڕه‌یی خودایه و خودا سزایان ده‌دات به‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌مه‌ توشبوونی مه‌لا و قه‌شه‌یه‌ كه‌هه‌ردووكیان دوو ره‌مزی هه‌ر دوو ئاینه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كه‌ی گونده‌كه‌ن، ئه‌ی ئه‌وانی تر چی؟

 هه‌ندێك له‌پیاوانی گونده‌كه‌ نامه‌یان ده‌نوسی بۆ ئه‌نجوومه‌ن و له‌نامه‌كه‌یاندا هاتبوو"گه‌مارۆكانتان توندتر كرد له‌سه‌رمان، له‌ماڵه‌وه‌ ئیمه‌تان هێشته‌وه‌ كه‌چی نه‌مانتوانی له‌م په‌تایه‌ رزگارمان بێت، ته‌نها ئومێدێك كه‌ هه‌مان بێت گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ بۆلای خودا بۆیه‌ داواكارین له‌ ئه‌نجوومه‌ن لو‌تف بنوێن و جێگای نوێژمان بۆ بكه‌نه‌وه‌ با خواپه‌رستی بكه‌نن".

 وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌ن دواكه‌وت، پێش ئه‌وه‌ی گردبوونه‌وه‌ی توڕه‌ی خه‌ڵك ببینن، ئه‌نجوومه‌ن بڕیاریدا به‌ كردنه‌وه‌ی یه‌ك ناوه‌ندی خودا په‌رستی بۆسه‌رجه‌م ئاینه‌كان تا نوێژی تیادا بخوێنن، ده‌بێت ره‌چاوه‌ی ماوه‌ی نێوان نوێژخوێنان هه‌بێت.

 دانیشتوانی گونده‌كه‌ له‌ناوه‌ڕۆكی بڕیاره‌كان تێنه‌ده‌گه‌یشتن.ئایا كردنه‌وه‌ی مزگه‌وتێك به‌رابه‌ر كردنه‌وه‌ی كه‌نیسه‌یه‌كه‌؟دووباره‌ داواكاریه‌كه‌یان به‌رزكرده‌وه‌ بۆ ئه‌نجوومه‌ن، وه‌ڵامی دووه‌م زۆر توندتر بوو كه‌ یه‌ك جێگا ده‌سنیشان بكه‌ن بۆ هه‌موو ئاینه‌كان و بۆماوه‌ی یه‌ك كاتژمێر له‌هه‌موو هه‌فته‌یه‌كدا خواپه‌رستی بكه‌ن.نامه‌ی دووه‌می ئه‌نجومه‌ن په‌شێوی زیاتر له‌نیوان خه‌ڵكی گونده‌كه‌دا دروستكردو هه‌ریه‌ك به‌جۆرێك لێكدانه‌وه‌ی بۆ ده‌كرد.ئایا ئه‌و جێگایه‌ كه‌نیسه‌یه‌ یا مزگه‌وت؟ئایا ئه‌و رۆژه‌ی هه‌فته‌ هه‌ینیه‌ یا یه‌كشه‌ممه‌؟

 پیاوانی گونده‌كه بۆ یه‌كلاكردنه‌وه‌ی ئه‌م كاره‌‌ له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ندا گردبوونه‌وه‌یه‌كیان سازكرد، جێگایه‌كی شیاویان بۆ ئه‌و گردبوونه‌وه‌ دانا به‌جۆریك كه‌ ماوه‌ی گونجاو له‌نێوان هه‌ریه‌كێكیاندا هه‌بیت و هه‌موویان ده‌مامكیان پێوه‌بوو، بیرورای جیاواز هه‌بوون، ئایا مزگه‌و‌ت یا كه‌نیسه‌ ده‌ستنیشان بكرێت بۆ ئه‌نجامدانی خواپه‌رستی.گه‌ر كه‌نیسه‌شیان هه‌ڵبژارد ئه‌وه‌ ده‌بێت وێنه‌كانی مه‌سیح و كورسیه‌كان و خاچه‌كان لاببه‌ن، گه‌ر مزگه‌وتیان هه‌ڵبژارد ئه‌وه‌ ده‌بلێت وێنه‌ی مه‌سیح و خاچ و كورسیه‌كان دابنێن یا ئه‌ستێره‌ی شه‌شی یا په‌یكه‌ری خودای هندۆسه‌كانی لێدابنێن.

 زۆر به‌ ئاسانی ده‌توانی بۆنی بارود له‌ نوێنه‌ری لایه‌نه‌كاندا بكه‌یت، ئه‌وه‌ی باسی نه‌ده‌كرا نه‌خۆشیه‌كه‌ بوو، یا ئه‌و برسیه‌تیه‌ بوو كه‌ له‌ئاینده‌ روویان تیده‌كات، به‌ڵام ئاین نابێت نه‌رمونیانی بۆ بنوێنی و باس و خواسی گه‌رمی ئه‌و گردبوونه‌وه‌یه‌ بوو.

 هه‌ندێك له‌ عه‌قڵه‌كان پێشنیازی ئه‌وه‌یان كرد كه‌ مزگه‌وت هه‌ڵبژێرن بۆ نوێژ به‌ڵام رۆژی یه‌كشه‌كممه‌ بێت یا ئه‌وه‌تا كه‌نیسه‌ هه‌ڵبژێرن بۆ نوێژ به‌ڵام له‌ رۆژی هه‌ینیدا، ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ هه‌م پیس بوو هه‌م ژیرانه‌بوو له‌یه‌ككاتدا، كه‌واته‌ چۆن زه‌نگی كه‌نیسه‌ له‌ مزگه‌وتا لێبدرێت و چۆن له‌ كه‌نیسه‌دا بانگ بدرێت؟به‌بڕوای ئه‌نجوومه‌ن ئه‌م كاره‌پشگوێخستنی ئاینه‌كانی تری گونده‌كه‌یه.‌

‌له‌به‌ر ئه‌مه‌، دوای هه‌وڵێكی زۆر وچه‌ند رۆژ چاوه‌ڕوانی، ئه‌نجوومه‌ن بڕیاریدا به‌:ئه‌نجامدانی نوێژ له‌هۆڵی گه‌وره‌ی كۆبوونه‌وه‌كان، له‌وێنده‌ر كورسی بۆ مه‌سیحییه‌كان دا‌بنرێت و فه‌رش بۆ موسوڵمانان و ته‌واوی ره‌مزه‌كانی ئاینه‌كانی دیكه‌ش دابنرێت، ئه‌و نوێژه‌ هه‌موو هه‌فته‌یه‌ك له‌ رۆژی دوو شه‌ممه‌دا ئه‌نجام ده‌درێت، نه‌ شه‌ممه‌ی و نه‌ یه‌كشه‌مه‌ و نه‌ هه‌ینی، هه‌روه‌ها مۆڵه‌تی یه‌ك كاتژمێڕییان پێدان.

 پرسیارێك ماوه‌:ئایا كێ یه‌كه‌مجار نوێژ ده‌كات..مه‌سیحییه‌كان؟ یا موسوڵمانه‌كان یا ئه‌وانی تر؟یه‌كێك وه‌ڵامی دایه‌وه‌ هه‌ر ئاینێك ئه‌م هه‌فته‌یه‌ سه‌ره‌تا ده‌سی به‌نوێژكردن كرد ئه‌وه‌ له‌ هه‌فته‌ی ئاینده‌ ده‌بێته‌ قڕه‌.هه‌موییان رازیبوون به‌ڵام پرسیارێكی تر دروست بوو، كێ شوێنی قه‌شه‌ مردووه‌كه‌ ده‌گرێته‌وه‌؟ئه‌ی كێ شوێنی مه‌لا ده‌گرێته‌وه؟‌ خۆ ئه‌و له‌ نه‌خۆشخانه‌یه‌...خه‌ڵكی زۆر سه‌رقاڵ بوون بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ ئاینیه‌كه‌یان و به‌ته‌واوه‌تی په‌تاكه‌یان له‌بیر كرد.

ئه‌نجوومه‌نی خۆجێی ترسی ئه‌وه‌یان هه‌بوو له‌‌م كاته‌ هه‌ستیاره‌دا ئه‌م بابه‌ته‌ سه‌ر بكێشێت بۆ ململانێ و جه‌نگی تایفی، بۆیه‌ داوایان له‌ خه‌ڵكی گونده‌كه‌ كرد ته‌نها كه‌سێك هه‌ڵژێرن تا به‌رنوێژی بۆ هه‌مویان بكات، چونكه‌ له‌ كاتژمێرێك زیاتریان له‌به‌رده‌ست نییه‌ بۆ نوێژ كردن.

ئه‌ی ئه‌مه‌ چۆن رووده‌دات؟

 بۆ ماوه‌ی سێ رۆژی ته‌واو، خه‌ڵكی ته‌ماشای هه‌واڵه‌كانیان ده‌كرد، قه‌یرانی خۆراك زۆر زیادی كرد، ته‌نانه‌ت تێكچرژان له‌نێو یه‌ك ماڵدا دروستبوو سه‌باره‌ت به‌وه‌ی كێ هه‌ڵبژێرن؟ته‌نانه‌ت پزیشك و كارمه‌ندانی ته‌ندروستی و نه‌خۆشه‌كانیش سه‌رقاڵی ئه‌م بابه‌ته‌ بوون.

 چۆن موسوڵمانێك رازی ده‌بێت به‌وه‌ی مه‌سیحیه‌ك ئیمامه‌تی بۆ بكات؟ئه‌ی چۆن مه‌سیحیه‌ك رازی ده‌بیت به‌ واعیزێكی موسوڵمان؟به‌ڵام ئه‌نجوومه‌ن زۆر توند بوون و وتیان یا ئه‌وه‌تا كه‌سێك ده‌كه‌ن به‌ به‌رنوێژ یا بڕیاره‌كه‌ هه‌ڵه‌وه‌شێنینه‌وه‌ و هۆڵه‌كه‌ داده‌خه‌ین.

 بڕیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ یه‌ك پیاوه‌ و ته‌واو.

خه‌ڵكی سه‌رقاڵی بیركردنه‌وه‌بوون له‌وه‌ی كێ ئه‌م كاره‌ بكات؟

مه‌سیحییه‌كان ره‌خنه‌یان له‌ ره‌فتاری موسوڵمانه‌كان هه‌بوو.چۆن ئێستا دانه‌یه‌كیان لێ هه‌ڵده‌بژێرن؟ئه‌م هه‌موو خه‌مه‌ ورده‌ ورده‌ بووه‌ بڵندبوونی ده‌نگی ناشاز، به‌ڵام له‌م ره‌وشه‌ ناله‌باره‌دا هیچ به‌دیلیكیان نییه‌، گریمان له‌ڕووی مه‌بده‌ئیه‌و رێك ده‌كه‌وون به‌ڵام ئه‌و پیاوه‌ كێ بێت؟ئه‌وه‌ كێششه‌كه‌یه‌.

 نه‌گه‌یشتنه‌ هیچ ئه‌نجامێك، به‌ڵام له‌به‌ره‌بیانی رۆژی یه‌ك شه‌ممه‌دا بۆ هه‌مموان سوپرایز بوو، به‌یاننامه‌‌یه‌ك له‌ ئه‌نجوومه‌نه‌وه‌ ده‌ركرا، به‌وه‌ی پۆسته‌به‌ره‌كه‌ ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ به‌رنوێژی بۆ هه‌موان ده‌كات.

له‌سه‌ره‌تادا خه‌ڵكی ناڕازی بوون له‌رۆژی یه‌كه‌مدا، رۆژی دووه‌م تانه‌كان كه‌م بوونه‌وه‌ و رۆژی سێیه‌م هه‌موان رازی بوون به‌وه‌ی پۆسته‌چییه‌كه‌ بۆ هه‌موان باش بووه‌ و هۆكارێكی خێر و چاكه‌ بووه‌ به‌بێ جیاكاریكردن له‌نیوان هیچ كه‌سێكدا و جێگه‌ی متمانه‌ی هه‌مانه‌.

به‌ڵام، بۆسته‌چییه‌كه‌ له‌ كوێیه‌؟چونكه‌ به‌ڕیوه‌به‌ری پۆلیس به‌هۆی سه‌رقاڵی به‌ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی دژه‌كان ئه‌وی له‌یاد كردببوو.ئه‌و له‌ زیندانه‌

به‌ڕیوه‌به‌ری پۆلیس فه‌رمانیكرد به‌وپه‌ڕی رێزه‌وه‌ له‌زیندان ئازادی بكه‌ن، ریشیان تاشی و به‌جۆرێك رازاندیانه‌وه‌ وه‌كو پیاوێكی ئاینی ده‌ربكه‌وێت.

ئا له‌و كاتدا یه‌كێك پرسیاری كردوو هه‌موانی شۆك كرد.ئایا پۆسته‌چی چی ئاینێكی هه‌یه‌؟

به‌ڵام خه‌ڵكی گوێیان به‌وه‌ نه‌دا و له‌ترسی ئه‌وه‌ی ئه‌نجوومه‌ن بڕیاره‌كه‌ هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه‌ وتیان نامانه‌وێت بزانین پۆسته‌چی چی ئاینێكی هه‌یه‌ و ئه‌و پیاوێكی باشه‌ و چاكه‌كاره‌ و جیاوازی ناكات له‌نێوان موسولمان و هیندۆسیدا و ره‌زامه‌ندین له‌سه‌ری.

- به‌لای پۆسته‌چیه‌وه‌ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ شۆك بوو بۆ ئه‌و، به‌ به‌ڕیوه‌به‌ری پۆلیسی گووت"قوربان من بۆ ته‌نها جارێكی نه‌چووم بۆ مزگه‌وت و كه‌نیسه‌ و ناشزانم جیاوازی نیوان بوزی و هیندۆسی و ئیسلام و مه‌سیحی چییه‌.

وه‌ڵام: ئائه‌وه‌ باشه‌ و ئه‌وه بێلایه‌نیه‌ت ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ به‌دوایدا گه‌ڕاویین.

- پۆسته‌چی"ئیدی هیچ كه‌س گوێ به‌ پۆسته‌ نادات، خه‌ڵك له‌ په‌تاكه‌ ده‌ترسن.وایده‌بینن كه‌ نوێژ ته‌نها رێگه‌ی قوتاربوونیانه‌، له‌راستیدا پڕكردنه‌وه‌ی پێداویستی خه‌ڵكی له‌ نوێژ گرنگتره‌ بۆیان".

به‌ڕێوه‌به‌ری پۆلیس:ئه‌وه‌ تۆ وابیره‌كه‌یته‌وه‌ ئه‌گین ئه‌مه‌ بیروباوه‌ڕی خه‌ڵكی گوند نییه‌.

بێده‌نگی باڵی به‌سه‌ر پۆسته‌چیدا كێشا و وتی" باشه‌ به‌ڵام من هیچ خانوویه‌كم نییه‌ لێ بمێنمه‌وه‌"...- "ئاساییه‌ تۆ بۆ چه‌ندج رۆژێك ده‌مینیته‌وه‌ و زیندان پارێزراوترین جێگه‌یه‌ نه‌ك له‌و شوێنی خودا په‌رستیه"‌ ئه‌م وته‌كانی به‌ڕیوه‌به‌ری پۆلیس بوون.

بۆماوه‌ی دوو رۆژ پۆسته‌چی له‌ كتێبخانه‌ی گشتی گونده‌كه‌ مایه‌وه‌ تا بتوانیت وتارێك ئاماده‌ بكات و له‌سه‌ر ئاینه‌كان ده‌یخوێنده‌ و ئیوارانیش ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ زیندان، ده‌یویست وتارێك بنوسێت گونجاو بێت بۆ ئیسلامه‌كان و مه‌سیحیه‌كان و جووه‌كان و هندۆسیه‌كان.

له‌ رۆژی دوو شه‌ممه‌دا، له‌به‌رواری دیاریكراو، له‌هۆڵی كۆبوونه‌وه‌كاندا ئاماده‌ بوو، سه‌ره‌تا موسوڵمانه‌كانی كرده‌ ژورێ و به‌ مه‌سیحییه‌كانی وت چاوه‌ڕێ بكه‌ن و به‌ڵێن بێت له‌هه‌فته‌ی دادێ یه‌كه‌مجار مه‌سیحیه‌كان بكاته‌ ژورێ و دواتر جووه‌كان و هندۆسیه‌كان.

 هه‌موو موسڵمانه‌كان له‌ناو هۆڵه‌كه‌دا هه‌ستیان به‌سه‌ركه‌وتنی خۆیان ده‌كرد و ئه‌وانی تر كه‌له‌ده‌ره‌وه‌ مانه‌وه‌ هه‌ستیان به‌ توڕه‌ی خۆیان ده‌كرد.پۆسته‌چیه‌كه‌ له‌به‌رابه‌ر موسوڵمانه‌كاندا وه‌ستایه‌ و ده‌ستیكرد به‌ وتاره‌كه‌"سوپاس بۆ خودا و سه‌لات وسه‌لام له‌ پێغه‌مبه‌ری نازدار، سوپاس بۆ خودا بۆ سه‌لامه‌تی هه‌موومان و داواكاریین له‌خودا له‌م‌ په‌تایه‌ رزگارمان بكات، زۆربه‌تان ده‌ڵین نوێژكردن ته‌نیا فریاد ره‌سه‌ له‌م به‌ڵایه‌ قوتارمان بكات.من ده‌ڵیم به‌ڵێ.به‌ڵام ده‌رباره‌ی چ نوێژێك ده‌دوێن؟سوجده‌ و چه‌مانه‌ و ته‌كبیر كردن نوێژ نییه‌، به‌ڵكو ئه‌مانه‌سروتێكن و به‌س، نوێژ به‌م جۆره‌ نییه‌، به‌ڵكو نوێژ واته‌ پاككردنه‌وه‌ی ده‌روونه‌ له‌ شتی پیسو ده‌بێت دڵمان بۆ خۆشه‌ویستی فراوان بكه‌ین، ره‌نگه‌ یه‌كێكتان بپرسێت چ په‌یوه‌ندیه‌ك هه‌یه‌ له‌نێوان خۆشویتی و په‌تادا؟ئه‌وه‌ پێده‌ڵێم كه‌ مرۆڤ به‌بێ خۆشه‌ویستی، سست و لاواز ده‌بێت، نه‌خۆشی به‌ ئاسانی به‌زه‌ویدا ده‌دات، ئه‌وه‌ی ئێستا رووده‌دات، خودی خۆشه‌ویستی باشترین نوێژه‌، ئه‌و به‌راستی فریاد ره‌ستانه‌، ئه‌و بۆ هه‌ركارێك ده‌یكه‌ن له‌گه‌ڵتانه‌ و بۆ هه‌رجێگایه‌ك ده‌چن یاوه‌رتانه‌ نه‌ك به‌ته‌نها له‌مزگه‌ته‌كاندا.

هۆڵه‌كه‌ بێده‌نگی باڵی به‌سه‌ردا كێشابوو، تا ئه‌و كاته‌ی پۆسته‌چییه‌كه‌ وتاره‌گه‌ی به‌ سه‌لات وسه‌لام له‌ پێغه‌مبه‌ر كۆتای پێهێنا و نوێژخوێنانی بانگ كرد بۆ نوێژ و دواتر هۆڵه‌كه‌یان چۆڵكرد.

 دوای ئه‌وان مه‌سیحیه‌كان هاتنه‌ ژورێ، پۆسته‌چی له‌به‌رامبه‌ریاندا وه‌ستا و ده‌سیكرد به‌ وه‌عزه‌كانی به‌ناوی باوك كوڕ و رۆحی پیرۆز، سوپاس بۆ خودا بۆ سه‌لامه‌تی هه‌موومان و داواكاریین له‌خودا له‌ په‌تایه‌ رزگارمان بكات، زۆربه‌تان ده‌ڵین نوێژكردن ته‌نیا فریاد ره‌سه‌ له‌م به‌ڵایه‌ قوتارمان بكات.من ده‌ڵیم به‌ڵێ.به‌ڵام ده‌رباره‌ی چ نوێژێك ده‌دوێن؟هه‌موو ئه‌وه‌ی بۆ موسوڵمانه‌كانی باس كرد پیت به‌ پیتی بۆ ئه‌مانیش باس كرد، نوێژ، ئه‌و بۆ هه‌ركارێك ده‌یكه‌ن له‌گه‌ڵتانه‌ و بۆ هه‌رجێگایه‌ك ده‌چن یاوه‌رتانه‌ نه‌ك به‌ته‌نها له‌ كه‌نیسه‌كاندا به‌ڵكو له‌هه‌موو جێگایه‌كدا، مه‌سیحییه‌كان هۆڵه‌كه‌یان چۆڵ كرد به‌وپه‌ڕی دڵخۆشییه‌وه‌ و بۆ هه‌موو ئاینه‌كانی دیكه‌ ئه‌مه‌ی دووباره‌ كرده‌وه‌.

ئه‌م وتارانه‌ی پۆسته‌چی له‌گوی هه‌مواندا ده‌زرنگایه‌وه‌ و له‌ناو ماڵه‌كانیدا لێده‌كۆڵانه‌ و ئه‌و له‌هێنانی و بردنی پۆسته‌ و پڕكردنه‌وه‌ی داواكارییه‌كانی خه‌ڵك هه‌ر به‌رده‌وام بوو كه‌ ده‌ڕۆشته‌ شار یه‌ك دوو رۆژێك دیار نه‌ده‌ما و پاشان ده‌گه‌رایه‌وه‌.

په‌تاكه‌ رۆژ به‌رۆژ زیاتر بڵاو ده‌بویه‌وه‌ وئه‌نجوومه‌نیش له‌ترسی زیاتر ته‌شه‌نسه‌ندنی په‌تاكه‌ بڕیاریان دا به‌وه‌ی نوێژه‌كه‌ له‌ كاتژمێرێكه‌وه‌ بكه‌ن به‌نیوه‌.به‌ڵام ئه‌مه‌ چۆن؟ئه‌و كاته‌ چۆن به‌شی ئه‌و هه‌موو وتاره‌ ده‌كات؟

پۆسته‌چیه‌كه‌ پێشنیاریكی بۆ ئه‌نجوومه‌ن كردو داوای لێكردن به‌یه‌كجار نوێژ بۆ هه‌موو ئاینه‌كان ده‌كات و یه‌ك وتاریشیان پێكه‌ش ده‌كات بۆیه‌ ئه‌و نیو كاتژمێره‌ به‌سه‌ بۆ ئه‌و كاره‌، یه‌كێكیان پرسی چۆن چۆنی؟

وه‌ڵام:وتاری موسوڵمانان خۆی له‌راستیدا وه‌عزی مه‌سیحییه‌كانه‌، من هه‌میشه‌ پێم وتوون مرۆڤ یه‌كێكه‌ و خودا یه‌كێكه‌ و ئه‌ڵا هه‌رخۆی له‌هه‌موو ئاینه‌كاندا هه‌یه‌ به‌ڵام به‌ناوی جیاوازه‌وه‌.

ئه‌نجوومه‌ن به‌بێ وه‌رگرتنی رای خه‌ڵكی گوند، به‌ پێشنیاره‌كه‌ی رازی بوون، بۆ زۆربه‌یان سوپرایز بوو چۆن هه‌موام له‌ ته‌نیشتی یه‌یكدا خواپه‌رستی و نوێژ بكه‌ن، له‌ هۆڵه‌ك كۆبوونه‌وه‌ و پۆسته‌چی ده‌ستیكرد به‌ وتاره‌كه‌ی وتی"سه‌لات و سه‌لام له‌ موحه‌مه‌د وته‌مجیدی عیسا و موسا، ئیدی هاته‌ سه‌ر باسی لێبورده‌یی و خۆشه‌ویستی، گرنگی رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئه‌م په‌تایه‌ به‌ تاكه‌ نوێژیك و به‌پشتی خودا خودای هه‌موان"هیچ كه‌سێك ناڕه‌زایه‌تی ده‌رنه‌بڕی و له‌ كۆتایدا وتی"ئه‌و چاوچنۆكیه‌ی له‌ ناخماندا هه‌یه‌ له‌كه‌سو كارو خۆشه‌ویستانمان ده‌كات، ئه‌وه‌ له‌ په‌تاكه‌ مه‌ترسیدار تره‌، چونكه‌ په‌تاكه‌ جه‌سته‌مان ده‌كوژێت به‌ڵام چاوچنۆكی ناخمان رۆحمان ده‌كوژێت".

برا مه‌سیحیه‌كان ره‌ب له‌دڵتاندایه‌ و برا موسوڵمانه‌كان ئه‌ڵڵا له‌ناو دڵتانایه‌، مادام وایه‌ ئێوه‌ پێویستان به‌یه‌ك جێگایه‌ك نییه‌ بۆ نوێژكردن، نه‌پێویستان به‌قه‌شه‌یه‌و نه‌ به‌ مه‌لا، هه‌ر كاتێك ویستت روو‌ له‌خودا بكه‌یت بیكه‌ و هه‌ریه‌ك له‌ ئێوه‌ ئیمامی خۆی و خانه‌واده‌كه‌یه‌تی و هه‌ریه‌ك له‌ئیوه‌ قه‌شه‌ی خۆی خیزانه‌كه‌یه‌تی.

نوێژ ته‌واو بوو هه‌وان به‌دڵخۆشیه‌وه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ ماڵه‌وه‌

 دوای دوو رۆژ هه‌واڵێك له‌ ئاسمانی گونده‌كه‌ ته‌قیه‌وه‌ به‌ دۆزینه‌وه‌ی پێكوته‌ی په‌تاكه‌، خه‌ڵكی ده‌رگاكانیان كرده‌وه‌، باوه‌شیان به‌یه‌كدا كرد و گه‌ردنی یه‌كیان ئازاد كرد، ئه‌وان دوو دڵ بوون بڵێی ئاسمان نوێژه‌ پیرۆزه‌كانی لێ وه‌رگرتبن؟هه‌لهه‌له‌ ده‌بیسترا و هه‌ندێك ئاگریان ده‌كرد به‌ ئاسماندا، رێگاكان بڕبووبوون له‌ منداڵ و دوكان و بازاره‌كان كرانه‌وه‌.

كاته‌كان تێده‌په‌ڕین و خۆشی و سه‌ماكردن گوندی پڕكرد، ئه‌نجوومه‌نی خۆجیی به‌یانێكیان ده‌ركرد و باسی خۆڕاگری خه‌ڵك و به‌هێزی باوه‌ریانی ده‌كرد و خه‌ڵكی چه‌پڵه‌یان بۆ لێده‌دان و وه‌ك پاڵه‌وانی نیشتمانی ته‌ماشایان ده‌كردن، له‌م نیوه‌نده‌دا هیچ كه‌س هه‌واڵی پۆسته‌چییه‌كه‌ی نه‌زانی و هه‌مموان له‌بیرییان كرد ئه‌و چی ئه‌كات و ئه‌و له‌كوێیه‌، هه‌موان ئه‌ویان له‌بیركرد و نغرۆ بوببون له‌خۆشیه‌كانی خۆیاندا، له‌وانه‌یه‌ ئه‌وله‌زیندان بێت.


ئەم بابەتە 183 جار خوێندراوەتەوە