Adonis.jpg

مێژووى ئاو

ئه‌دۆنیس - وه‌ر‌گیڕانى ته‌ڵعه‌ت تاهیر

له‌و ساته‌وه‌ى، پێم له‌سه‌ر كه‌نارى كه‌نداو دانا،

ده‌سته‌كانى نه‌یانزانى هیچیتر بنووسن،

بێجگه‌ له‌و ناوانه‌ نه‌بێ، كه‌ سه‌ر به‌ خێڵكه‌ى منن.

 *

 - شتێك هه‌یه‌،

ئاسۆ ده‌ردێنێ / دوایین په‌نجه‌ره‌

له‌ ماڵى رۆژگارماندا.

بۆچى ئیبن حه‌مدیس، بینیت و گوێت پێنه‌دا؟

 *

به‌ دواى زیكزیكه‌وه‌ بووم،

كه‌ له‌ قوڕگیدا، گۆرانی هه‌رێمه‌كانى شاردۆته‌وه‌.

ئه‌مه‌تانێ شه‌پۆل، به‌ لێوى، دوگمه‌كانى ده‌ریا ده‌كاته‌وه‌،

له‌ ژێر هه‌تاواێكدا تیشكه‌كانى چه‌شنى په‌رده‌ دادراوه‌ته‌وه‌ و

هه‌وا، گازی لێده‌گرێ.

 

منداڵیى خۆم هاته‌ به‌رچاو و

له‌سه‌ر كه‌نار، ده‌ستمدایه‌ یارى كردن،

گاهێك، چه‌شنى منداڵێك روخسارى ده‌ریا وێنه‌ بكا و

په‌نجه‌كانى هه‌تاو بژمێرێ.

گاهێكیش، چه‌شنى پیره‌مێردێكى ده‌ریاوان،

مێژوویێكى دیكه‌ى ئاو، بخوێنێته‌وه‌.

 *

خۆر خه‌ریكه‌ ئاوا ده‌بێ، ئاسمانیش ئه‌وه‌تا،

ملى كه‌موله‌یه‌كى كیمیاییه‌،

( له‌ سه‌رده‌مى عه‌ره‌به‌كانى صه‌قلییه‌وه‌ هاتووه‌،

یان، ئاوا هاته‌ به‌رچاوم )

وه‌ك لازوردێك به‌سه‌ر ده‌ریادا، راكشاوه‌.

دوو ده‌ستى دیكه‌ش هه‌ن، بۆ كه‌مووله‌یه‌كیتر :

له‌ چه‌شنى پلیكانه‌ درێژبوونه‌ته‌وه‌، بۆ گه‌ڕانى نێوان هه‌ساره‌كان.

 *

له‌ شه‌ودا،

وا به‌ خه‌یاڵمدا هات، نوزه‌یه‌كم دێته‌ به‌رگوێ،

له‌ باشوورى كه‌نداوه‌وه‌ دێت و

به‌ نوزه‌ى كه‌ناره‌كانمان ده‌چێ.

بۆچى ئه‌و كاته‌ خه‌یاڵم به‌وه‌وه‌ كرد،

كه‌ شیعرم چاوه‌ڕێى خه‌وندیده‌یه‌كه‌،

نانى كه‌ناره‌كان، له‌ رۆنى ئه‌ستێره‌كان تێكوشێت؟

 *

ئه‌ستورلابێك، به‌ ته‌نیا، به‌سه‌ر پلیكانه‌ى شه‌ودا دێته‌ خوارێ،

ده‌ست له‌سه‌ر شانم داده‌نێ و دڵنه‌واییم ده‌كا.

وشه‌ ده‌نگداره‌كان شه‌رمه‌زاریان كردم،

به‌رانبه‌ر خوشكه‌كانیان : وشه‌ بێده‌نگه‌كان،

سه‌رقاڵى درووستكردنى ماڵێك بووم بۆ خه‌مه‌كانم،

له‌ پاشماوه‌ دیار و نادیاره‌كان /

ئه‌و پاشماوانه‌ى له‌ ناو ئۆقیانووسى ئه‌م كه‌نداوه‌دا،

باپیرانمان له‌ دواى خۆیاندا جێیانهێشتبوو،

من یه‌كه‌م كه‌س بوو ببینم :

دوكه‌ڵێك له‌ شه‌پۆله‌كانى به‌رز ده‌بێته‌وه‌.

خه‌ریك بوو به‌ هه‌ردوو چاوى خۆم  :

رێزمانى كه‌نداو بخوێنمه‌وه‌ : بۆ صه‌رفكردنى ده‌ریا و نه‌حوكردنى،

كه‌ صه‌رف و نه‌حوى زمان نایزانێت.

ده‌ریا خۆى راپێشم ده‌كا و

زاره‌كه‌ى خۆیم پێده‌دا :

تا بیده‌م به‌و كه‌سه‌ى ده‌مه‌وێ.

 *

به‌ هه‌واى كه‌نداوم گوت :

له‌ ده‌فته‌ره‌كه‌تدا مه‌منووسه‌،

به‌سمه‌، ته‌نیا بمخه‌یته‌ باوه‌شت.

تۆش : ئه‌ى شه‌پۆلى سۆز،

ماندوو نه‌بوویت، به‌ پێخاوسى له‌ بیابانمدا رێبكه‌یت؟

 

 ****

 تێبینى :

- هه‌رچه‌نده‌ ئه‌دۆنیس ( رف و نحو   زمانى عه‌ره‌بى به‌ ماناكانیه‌وه‌ به‌كار هێناوه‌، به‌ڵام نه‌كرا بیانكه‌مه‌ كوردى، چونكه‌ زۆر له‌ مه‌به‌سته‌كه‌ى ئه‌و دوور ده‌كه‌وته‌وه‌.

- لازورد : كانزایه‌كه‌ بۆ خشڵ و جوانى به‌كاردێت، باشترین جۆرى رونێكى ناسكى شینباوى نزیك به‌ سوور و سه‌وزه‌ (فه‌رهه‌نگى ده‌ریا 

- ئیبن حه‌مدیس : شاعیرێكى داهێنه‌ر و ناودارى عه‌ره‌به‌، ناوى ته‌واوى (عبدالجبار بن ابى بكر بن محمد بن حمدیس الازوردى) یه‌ و له‌ ساڵى 1053 تا 1133 ى زاینى ژیاوه‌ و له‌ دوورگه‌ى صه‌قه‌لیه‌وه‌ نه‌فى كراوه‌ بۆ ئه‌نده‌لوس، شیعر و ده‌ستنووسه‌كانى له‌ كتێبخانه‌ى ڤاتیكاندا پارێزراون.


ئەم بابەتە 40 جار خوێندراوەتەوە