Tahir_tofiq.jpg

تاهیر تۆفیق، كه‌ مردنى بوو به‌ رۆژی هونەر

له‌ رۆژێكى وه‌كو ئه‌مڕۆ نه‌ك به‌ته‌نها شارى كۆیه‌، به‌ڵكو سه‌رجه‌م شاره‌كانى دیكه‌ى كوردستان هه‌واڵى مه‌رگى هونه‌رمه‌ند و ده‌نگخۆشێكى گه‌وره‌ى نه‌ته‌وه‌یى كورد غه‌مگینى كردن، تاهیر تۆفیق ده‌نگێكى پڕ وزه‌ و به‌هێزى كوردانه‌ى ئێمه‌ بوو، كه‌ به‌ هه‌میشه‌یى و بۆ ئه‌به‌د ئاماده‌یى له‌نێو هونه‌ر و موزیكى كوردیدا ده‌بێت و وه‌ك شانازیه‌كى كلتورى گه‌وره‌ و پاشخانێكى ده‌وڵه‌مه‌ندى ده‌نگ و ئاواز ده‌مێنێته‌وه‌.

تاهیر تۆفیق، هونەرمەندى گەل، یان ئه‌و هونه‌رمه‌ندى كه‌ كۆچى دوایى كرد، ئه‌و رۆژه‌یان ناونا رۆژى هونه‌ر، ناوى ته‌واوى (تاهیر تۆفیق ئەوڕه‌حمان حه‌مه‌د شێخانی)ه‌، به‌داخه‌وه‌ لە رۆژى 20/10/1987 لە تەمەنى (65) ساڵیدا له ‌شار‌ی کۆیه کۆچى دوایى کردووە و هەر لەو شارە لە مەراسیمێکى شایستەدا لە گۆڕستانی (غەریبان) بەخاک سپێردراوە.

تاهیر تۆفیق له ‌ساڵی 1922 له ‌گه‌ڕه‌کی (به‌فری قه‌ندی)ى ‌شاری کۆیه‌ لە دایکبووە، لە ساڵى 1929 ته‌مه‌نی (7) ساڵیدا باوکی ده‌یـباته‌ سوخته‌خانه‌ و هه‌ر له‌وێشه‌وه‌ فێری ئه‌لف بێی کوردی و عه‌ره‌بی بووە، لە ساڵی ١٩٣٢ دەچێتە خوێندنگای سەرەتایی و لە بەر زیرەکی لە پۆلی دووەم دادەنرێت.

لە ساڵى 1936 لە ته‌مه‌نی (14) ساڵیدا که‌ لە پۆلی پێنجه‌می سه‌ره‌تایی بووه‌ به‌هره‌ی گۆانیبێژی هەبووە و مامۆستاکانی هانیان داوا سروود و گۆرانی بڵێت، وه‌ک که‌سێکی دەنگخۆش بە ناوى تاهیر تۆفێق ناوی ده‌رکرد و دواتر نازناوى ‌خاڵه‌ تاهیرى پێبەخشرا.

لە ساڵی 1942 بەهۆى گرانى و هەژارییەوە به‌ ناچاری ده‌ست له‌ خوێندن هه‌ڵده‌گرێ و به‌شێک له‌ ئه‌رکی بنه‌ماڵه‌که‌ی ده‌که‌وێته‌ سه‌رشانی، هه‌ربۆیه‌ تاکو پۆلی سێیه‌می ناوه‌ندیی ده‌خوێنێت.

له ‌ساڵی 1945 ‌بووه‌ته ‌سه‌ر ده‌سته‌ی مه‌قابێژانی سه‌ر شانۆی ئاهه‌نگه‌کانی نه‌ورۆزی کورد و گه‌لێک گۆرانی نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یی وتووە، هه‌مان ساڵ بۆ یه‌که‌مجار دەچێتە رادیۆى به‌غدا و مه‌قامی (ئه‌ی له‌گورێ له‌ سووره‌ گوڕێ) و به‌سته‌ی (کراس زه‌ردێ)ی تۆمارده‌كات و بڵاویان ده‌كاته‌وه‌.

لە رۆژى 12/9/1956 لە شارى هەولێردەبێتە فەرمانبەر بە کاتبی ناحیەی سیدەکان، ساڵێك دواى ئه‌وه‌ لە ساڵی ١٩٥٧ جارێكى دیكه‌ دەچێتە شارى بەغدا و لە دوای شۆڕشی ١٤ی تەمموز دەگەڕێتەوە کۆیە.

لە ساڵی ١٩٨٠ توشی پاڵە پەستۆی خوێن و شەکرە دەبێت چەند جاریش بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشیەکانی چووە بۆ دەرەوەی وڵات بەڵام بێ سوود بووە و گه‌ڕاوه‌ته‌ باوه‌شى نیشتمان.

له‌ماوه‌ی ژیانیدا (6) شه‌ش نامیله‌که ‌و په‌رتوکی به‌و ده‌قه‌ شیعریانه‌ی بۆ ‌گۆرانی وتویەتى به‌چاپى گه‌یاندووه، هه‌وره‌ها له ‌ساڵی 1983 کتێبى (گوڵی سه‌ربه‌ستی) لەلایەن که‌ریم شاره‌زا چاپکراوە و پێشەکى بۆ نوسیووە.

له‌سه‌ره‌تای ژیانی هونه‌ریدا هەریەکە لە (سێوه و مه‌لا ئه‌سعه‌د) کاریگەریى زۆریان کردۆتە سەرى و شیعرى شاعیران (حاجی قادری کۆیی، وه‌فایی، نالى، مەحوى، مسته‌فا به‌گی کوردی، سافی هیرانی، عوسمان عه‌ونی، به‌ختیار زێوه‌ر، فایه‌ق بێ که‌س، ئیبراهیم ئه‌حمه‌د، هه‌ژار، هێمن، گۆران، مه‌دهۆش، دڵدار، دڵزار، مه‌جید ئاسنگه‌، شاره‌زا و ...هتد) کردویەتى بە گۆرانى، تا له‌ ژیاندا بووه‌ خزمه‌تێکی زۆری به‌ گۆرانی و موزیکی کوردی کردووه‌ و زۆرێک له‌و مقام و به‌ستانه‌ی که‌ له‌ سوخته‌خانه‌ و خانه‌قاکاندا قه‌تیس مابوونه‌وه‌ هێنایه‌ ناو موزیکی کوردییه‌وه‌ و له‌ فه‌وتان ڕزگاری کردن.

به‌ ناوبانگترین مه‌قامی (شیرن به‌هاره)یه‌ که‌ هۆنراوه‌ی مامۆستا ئیبراهیم ئه‌حمه‌ده‌ و به‌ یه‌کێک له‌ به‌چێشترین مه‌قامه‌ کوردییه‌کان داده‌نرێت.

لە دواى کۆچى دوایشى، هەموو ساڵێک لەهەمان رۆژدا لەلایەن تیپى مۆسیقاى باواجى کۆیە و چەندین ناوەندى هونەرى دیکەى له‌ شار و شارچكه‌كانى كوردستان ته‌نانه‌ت له‌ تاراوگه‌ش بەشێوازى جیا جیا  یادى ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ گه‌وره‌یه‌ دەکەنەوە.


ئەم بابەتە 46 جار خوێندراوەتەوە