Araz.jpg

اغازادە.. درامایەك بەردەوام زیندوە و هەناسە دەدات

ئاراز عەبدلڕەحمان

یەكێك لە كێشە گەرمەكانی ئەمڕۆی كۆمەڵگای ئێرانی و پاش شۆڕشی ئیسلامی و بەتایبت پاش جەنگی هەشت ساڵەی ئێران عێراق.. و پاش ئەوەی ئێران لە نەهامەتی جەنگ ڕزگاری دەبێت و ئابوری ئێران بوژانەوەیەكی بەرچاو بەخۆیەوە دەبینێت جیلێكن پیان دەوترێت (اغازادە)كان، ئیتر لێرەوە نەوەی سەركردەكان دەردەكەون كە كوڕ و مناڵی سەركردەكانی شۆڕش و جەنگن كە سود لە پێگەو دەسەڵاتی باوكیان دەبینن بۆ پێكەوەنانی ملیۆنان دۆلار كە زۆربەیان لە دەرەوەی وڵات و بەتایبەت لە ئەمریكاو و كەنەدا ژیانێكی شاهانە دەگوزەرێنن لەكاتێك دا زیاد لە بیست ملیون گەنجی ئێرانی لەبەر بارودۆخی ئابوری تەنانەت ناتوانن بەشێوەیەكی زۆر سادە و هەژارانە هاوسەرگیری بكەن، كە لە هەمان كات مناڵی بەرپرسەكان (اغازادە) لەدەرەوەی وڵات و بە تێچوی ملیونان دۆلار ئاهەنگی هاوسەر گیری و ئاهەنگ و پارتی تایبەت و ڤی ئای پی بەڕێوەدەبەن.

محمود بەهمانی كە لەسەردەمی سەرۆكایەتی محمود احمدی نژاد بەڕێوەبەری بانكی ناوەندی ئێران بوە لەم دواییەدا بۆ یەكێك لە ڕۆژنامە ناوخۆییەكان وتی " ئێستا زیاد لە ٥٠٠٠ پێنج هەزار اغازادە لە دەرەوەی ئێران دەژین كە ١٤٨ ملیار دۆلار لە حسابی بانكیاندایە كە زیاترە لە یەدەگی دراوی قورس لە بانكی ناوەدی دا.

ئەم سەرەتایە بۆ ئەوەیە لە گرنگی ئەم درامایە تێبگەین كە چۆن ڕۆچوەتە نێو برینە قوڵەكانی كۆمەڵگای ئێرانی یەكێكە لە هۆكارەكان بۆ زیاتر سەركەوتنی ئەم درامایە.. هەربۆیە ئەڵێن درامای ئاغازادە زیندوەو هەناسە ئەدات چونكە ئەم چیرۆكە دەربڕی تەواوی دەسەڵاتە استپدادیەكانە لە جیهاندا.

اغازادە (اقازادە)

درامای اغازادە لە ساڵی ٢٠١٩ لە وڵاتی ئێران بەرهەم هاتوە و لەساڵی ٢٠٢٠ پەخش كراوە حەفتەی یەك ئەڵقەی لێ پەخش كراوە، درامایەكی كۆمەڵایەتی سیاسی ئایدۆلۆژییە كە چەندین ئەكتەری بەئەزمون و ناوداری ئێران تێیدا بەشداربوون لەوانە (امین تارخ، امیر اغایی، مهدی سلتانی، نیكی كریمی، امین حیایی، لەعیا زنگنە، كامبیز دیرباز، سینا میهرداد، پریا قاسمی، پردیس پورعابدینی، جمشید هاشمپور ...) چەندین ئەكتەری بە توانای تر.

Aqazada

ئەم درامایە لە نوسین و بەرهەمهێنانی: حامد عنقا

دەرهێنانی: بهرنگ توفیقی

سیناریۆ:

سیناریۆ و چیرۆكی ئەم درامایە خاڵێكی بەهێزی سەركەوتنیەتی كە بینەر بە بێ بچڕان و بەبێ دروست كردنی مەلەل و بەردەوام لەگەڵ ئەكتەرەكان هەناسە دەدات و بە دوای ڕوداوەكانەوەیە.. دروست كردنی چیرۆكێكی قوڵ وا لە بینەر دەكات بەهیچ شیوەیەك نەتوانێت لە ڕوداوەكان دەببڕێت.. نوسەر بەشێوەیەك ئەو چیرۆكانە دەچنێت وەك ئەوەی یاری پەزڵ بكات (تەواوكردنی وێنەیەك له چەندین پارچەی تەواو نەكراو) هەمو پارچە تەواو نەكراوەكان لە شوێنی خۆی دادەنێت و وێنەیەكی تەواومان پێدەبەخشێت.. بینەر كاتێك سەیری ئەو درامایە دەكات هەست ناكات دیمەنێك یان فیرمێك زیادە یاخود كەم،.

یەكێك لەو تەكنیكانەی كە نوسەر زۆر بە سەلیقەوە لەم درامایەدا بەكاری هێناوە ڕۆشتنی چیرۆكە لەسەر دوو هێڵی جیاواز.. هێڵی ڕابردو و هێڵی ئێستا، كاتێك دراما دەست پێدەكات یەكەم دیمەن كە پیشان دەدرێت دیمەنێكە كە ڕوداوەكانی لە ناوەڕاستی دراماكەدا ڕویداوە.. نوسەر زۆر زیرەكانە ستراكچەری دراماكەی داڕشتوە دور لەو ستراكچەرە ستاندارەی كە فیلم و دراما ئەكات بە سێ ئاكتی  سەرەكی سەرەتا و ناوەند و كۆتایی.. یەكسەر لە ئاكتی ناوەندی بەرەنگاربونەوە (confrontation) دەست پێدەكات و پاشان لە لاینی دوەم كە گێڕانەوەیە دەمانباتەوە بۆ ناسینی كارەكتەرەكان و ئەو ڕوداوانەی كە ڕویانداوە، ئەمە یەكێكە لەو تەكنیكە جوان و ناوازانەی كە نوسەر زۆر زانایانە و حساب بۆكراوانە بەكاری هێناوە بەبێ ئەوەی كە بینەر توشی سەرلێ شێوان و مەلەل بكات، وەك دەزانین یەكێك لە ئەو كەموكوڕیانەی كە لە فیلما هەیە بونی فلاش باكی زۆرە كە نوسەران هەمیشە خۆیان لەو بابەتە لائەدەن.. بەڵام لێرە حامد عنقا زۆر لێزانانە ڕابردومان بۆ دەگێڕێتەوە كە وا لەبینەر دەكات كە هەست بكات ڕوداوەكانی لە ئێستادا ڕوودەدەن.. كاتێك دیمەنێك پیشاندەدرێت چەندین جار ئەو دیمەنە لە چەند ئەڵقەیەكی دراماكە دووبارە و سێ بارە ئەكاتەوە بۆ ئەوەی ئەو چیرۆكە لە ڕەهەندە جیاوازەكانەوە بە بینەر بگەیەنێت.

چیرۆكی دراماكە:

حامد (سینا مهرداد) كوڕی یەكێك لە سەركردەكانی شۆڕشە بەناوی حاجی ڕەزا تارانی (امین تارخ) كە باوكی یەكێكە لە دەستڕۆشتوەكانی ئێران، بەڵام خانەنشینەو لە ماڵەوە ژیانێكی سادەی وەك هەموو ئێرانیەكی تر دەگوزەرێنێت.. حامد لێكۆڵەڕی دەوڵەتە كار لەسەر دەرخستنی فەساد و گەندەڵی دارایی دەكات.. لە ئەڵقەی یەكەم و دەسپێكی دراما حامد لەگەڵ ڕازیە مقدم (پردیس پورعابدینی) هاوسەرگیری دەكات، له شەوی هاوسەرگیریەكەی نهێنیەكی گەورەی بۆ ئاشكرا دەبێت كە دواجار كاردەكاتە سەر ئابڕوی خێزانەكەی و ئەبێت بە خاڵی دەستپێكی چیرۆكەكە.. كە وەك ئاماژەمان پێدا ئەو دیمەنەی كە لە ئەڵقەی یەك نمایش دەكرێت ناوەڕاستی ڕوداوەكانە و بەشێكە لە دیمەنی ئەڵقەكانی ناوەڕاست.. لێرەوە ململانێی دوو جیل (اغازادە) دەست پێدەكات.. نیما بحری (امیر اقایی) كوڕی هەڵگیراوەی دكتور امیر بحری (مهدی سلگانی) یە خاوەنی كۆمپانیای گەورەیە و كاری سپی كردنەوەی پارەیە و باوكی ئەسڵی خۆی سید مرتچی شریفی یە كە لە شۆڕش دا (شهید) بوە.

حاجی ڕەزا تارانی و امیر بحری و سید مرتچی شریفی و حاجی حسن چوار سەركردەی شۆڕش بوون كاتێك سید مرتچی لەناودەچێت كوڕەكەی خۆی (نیما بحری) بە ئەمانەت بە حاجی ڕەزا دەسپێرێت پاشان حاجی ڕەزا نیما دەسپێرێت بە امیر بحری و ئەویش ئەیكات بە كوڕی خۆی.

نیما ناوی ابوژرە كە ناوی خۆی دەگۆڕێت بۆ نیما بۆ بینەر دەردەكەوێت كە دوو كەسایەتی جیاواز لە ژێر ئەو دوو ناوەدا هەیە.

حاجی حسن (جمشید هاشم پور) معاونی قوەی قەزایی ئێرانە كە كەسێكی دەست ڕۆشتوو باڵایە لە ناو بڕیاری سیاسی ئێران دا بە توانای ئەم امیر بحری ئەبێت بە وەزیری دەوڵەت (هەڵبەت لەبەر ناوزڕاندن جۆری وەزارەتەكە دیاری نەكراوە بەڵام لەبەر ئەوەی پەیوەندی بە كاروباری دارایی یەوە هەیە دەكرێت یەكێك لە وەزارەتەكانی ئابوری و دارایی یان بازرگانی بێت).. 
ئەمە سەرەقەڵەمێك بوو لەسەر چیرۆكی ئەم درامایە هیوادارم بینەر خۆی تەواوی چیرۆكەكە لە بینینی دراماكەوە ببینێت.
ڕاستە چیرۆكەكە جەنگێكە لە نێوان دنیای مودێرن و دنیای سونەتی ئێران كە ئەچێتە چوارچێوەی پشتگیری كردن لە كونسرڤاتیزمەكانی ئێران و ترسان لە كۆمەڵگای مۆدێرن، كە ئەمەش تاڕادەیەك دراماكەی بە ئایدولوژی كردوە.. بەڵام ئەمە ناكات بەوەی كە لە گەورەیی دراماكە كەم بكاتەوە.

Aqazada1

دەرهێنان:

وەك ئاماژەمان پێدا دەرهێنانی ئەم درامایە لەلایەن بهرنگ توفیقی ساڵی ١٩٧٦ لە تاران لەدایك بوە و لە چەندین فیلم و  دراما ڕۆڵی وەك ئەكتەر بینیوە وە كاری دەرهێنانی بۆ چەندین فیلم و دراما كردوە لەوانە (پدر، پشت بام تهران، انقلاب زیبا، زیر پای مادر، بر سر دوراهی، مسیر انحرافی، عقیق، ێ‌مین، ێ‌قازادە) چەندین كاری تر.

دەرهێنەر لە درامای اغازادە زۆر ئەفسوناویانە كاری خۆی دەكات، كاتێك بینەرێك كە هەندێك باكگراوندی سینەما و درامای هەبێت كە ئەبینێت ئەو دیمەنانە چۆن دروست كراون هەمیشە لە شۆكێكی بەردەوام دا ئەبێت، بەكارهێنانی لۆكەیشن و بەكارهێنانی كامێرا و هەڵبژاردنی زیرەكانەی گۆشەكانی بینین وەهەروەها تەنانەت لە ایدتن و مونتاژدا هەست بە كاریزمای دەرهێنەر ئەكەیت.. تەنانەت لە كۆتاییەكاندا كاتێك دەستبەند دەكرێتە دەستی حاجی حسن ئەكتەر دەستبەندەكە لە ژێرەوە دێنێت بۆ دەستی حاجی حسن لە ڕوی فایلەكەوە كە نیشانەی تەرازوی یاسای لەسەرە لەكاتێك دا هەمیشە دەستبەند لەسەرەوە ئەكرێتە دەستی تۆمەتبار كە ئەمە نمونەیەكە لەو وردەكاریانەی كە دەرهێنەر بەكاری هێناوە.

دابەشكردنی لاینی مودێرن و لاینی سونەتی ئێران یەكێكە لە دابەشكاریە وردەكانی دەرهێنان.. ژیانی حامد و حاجی ڕەزا لە خانوی سادە و سونەتی ئێران دایە تەنانەت بەكارهێنانی ئۆتۆمبیلی پراید كە بەرهەمی كارگەی سایپای ئێرانییە.. ئەو كەسانەی كە لە هێڵی سونەتی ئێرانن هەمو ایكسسواراتی سونەتی بەكاردێنن لەبەرامبەردا ئەوانی تر لە خانو و ژیانی هایلایفی مودێرن ئەژین وە ئۆتۆمبیلی كارگەكانی مارسیدس و هویندا و ب.م.و توێتا بەكاردێنن.. بەهەموو شێوەیەك دوو ژیانی تەواو جیاواز بە بینەر دەبەخشێت.

كە سەیری ئەو درامایە ئەكەیت هەرگیز وا هەست ناكەیت كە ئەكتەر ڕۆڵ بۆ كامێرا دەگێڕێت هیچ هەست بە تەمەڵی كامێرا ناكەیت لە جوڵە و گۆڕینی گۆشەكان بە پێچەوانەی درامای كوردی كاتێك ئەكتەر ڕۆڵ بۆ كامێرا ئەبینێت كامێرا لە شوێنك دادەمزرێت و ئەكتەر ئەبێت ڕۆڵ بۆ كامێراكە ببینێت و نابێت لە قاپ (كادر) دەرچێت.. یاخود جوڵەیەكی بۆ دیاری دەكرێت نابێت لەوە زیاتر دەرچێت كە ئەمە تەواو ئەكتەری كوردی حەسر كردوە، بەڵام لە اغازادە و زۆربەی دراماكانی ئێستای ئێران هەست بە ئازادیەكی ڕەهای ئەكتەر ئەكەیت لە نواندن دا، هەست ئەكەیت ئەكتەر كاتێك ڕۆڵ دەگێڕێت كامێرا بە هەموو شێوەیەك هاوكاریەتی و بە دوایەوەیە.

گۆڕینی ڕۆڵ

لەم درامایە هەمیشە كەسایەتیەكان لەڕۆڵی پاڵەوان (protagonist) یان نەیار (antagonist) نامێننەوە.. حاجی حسن لەسەرتادا هەست ئەكەیت یەكێكە لە سەركردە پاكەكانی شۆڕش و ئەیەوێت نیما بحری بوەستێنێت.. بەڵام لە دوایدا بۆت ڕون ئەبێتەوە كە سەركردەی باندی گەندەڵیەكان حاجی حسن ە

ڕازیە سێ ڕۆڵ لە ڕوی سایكولوژی بەرجەستە دەكات.. ڕازیەیەكی سادەی شهرستان نشین پاشان ڕازیە دەبێت بە مانیلی و كچی یانەكانی شەوان و دواجار ڕازیە دەبێت بە كچێكی دیندار و هەموو واجباتی دینداری جێبەجێ دەكات.
نیما بحری تا كۆتایی ڕۆڵی كەسایەتی نەیار دەبینێت كاتێك كە نیمایە بەڵام كاتێك لە زیندان توند ئەكرێت و ئەگەڕێتەوە بۆ كەسایەتی ابوژر ئەبێت بە كەسێكی خۆشەویست و قوربانی تەنانەت كوشتنەكەی ئازاری هەستی بینەر دەدات.. حامد (سینا مهرداد) لە پەیجی تایبەتی خۆی لە انستاگرام ئەڵێت "هەمومان بە (ابوژر)ی لە دایك دەبین دوای ئەگۆڕێین بۆ نیما بوون بە قوربانی بوون.. چ بمانەوێت یان نەمانەوێت ئێمە تەنها پولێكین لە دەستی چەن قوماربازێك دا دەستاو دەستمان پێدەكرێت.، خۆشمدەوێیت (نیما) خۆشمدەوێت (ئەبو زەڕ).

Aqazada2


ئەم بابەتە 74 جار خوێندراوەتەوە