1.42607174.jpg

فیلمی بەهار، هاوین، پاییز، زستان، بەهار

ژینوار ئازاد حەمە کەریم

فیلمی بەهار ، هاوین، پاییز، زستان و، بەهار فیلمێکی کۆرییە لە ساڵی ٢٠٠٣ بڵاو کراوەتەوە، لە دەرهێنانی کیم کی دوکە و باس لە ڕاهیبێکی بوزی دەکات کە بە دەریاچەیەکدا گەشت دەکات لە دارستانەکانی پریستین، فیلمەکە باس لە ئەزموونی ئەم ڕاهیبە بوزییە دەکات لەگەڵ وەرزەکانی ساڵ هەر لە تەمەنی منداڵییەوە تا تەمەنی پیریی.. ئەم بەرکەوتنە قوڵەی مرۆڤ دەگێڕێتەوە لەگەڵ سروشت و لەگەڵ ئەو وەرزە جیاجیایانەی ساڵدا کە هەریەکەیان خاوەنی تایبەتمەندی خۆیەتی.

spring-summer-fall-winter-spring1

 فیلمەکانی "کیم کی دۆک" قسەی کەم و مانای زۆریان تێدایە. فیلمی پێنج وەرزەکە باسی گەشەکردنی رۆحی و ئاگایی مرۆڤ دەکات. مامۆستایەکی مەعنەوی لەگەڵ قوتابییە بچکۆلەکەی لە پەرستگایەک لە ناو دڵی سروشتێکی دەست لێ نەدراوی سەرسوڕهێنەردا دەژین.  فیلمەکە بەسەر پێنج وەرزدا دابەشکراوە و باس لە پەروەردەکردنی پلە بە پلەی ئاگایی مرۆڤ دەکات و بەرکەوتنی ئەو دەگێڕێتەوە لەگەڵ سروشتەکەی چواردەوریدا. ئەم فیلمە بە شاکاری "کیم کیدوک" دادەنرێت.

 spring-summer-fall-winter-spring2

 كیم كی-دوك

ژیاننامە

 ئەو لەتەمەنی ١٦ ساڵیدا واز لە خوێندن دەهێنێت و لە کارگەیەکدا دەستدەکات بە کارکردن، تەمەنی بیستەكانیشی بە خزمەتی سەربازی و كاركردن لە پەرستگادا بەسەر دەبات كە ھاوكاری نابیناكانی دەكرد، تەنانەت لە بواری ئامۆژگاریكاری دینی "قەشە" دەخوێنێت بەڵام تەواوی ناكات و سەركەوتوو نابێت تێیدا، لە تەمەنی منداڵییەوە ئارەزووی لە ھونەرە جوانەكان دەبێت و لەكۆتاییدا خەونەكەی بە دی دەھێنێت و لەنێوان ساڵانی (١٩٩٠-١٩٩٣) لە كۆلێژی ھونەرە جوانەكانی پاریسدا ئەو بوارە دەخوێنێت و وەكو ھونەرمەندی سەرشەقام كار دەكات. ئەو كارەش تاكە ڕێگا بوو بۆ پەیدا كردنی بژێوی ژیانی.  دەربارەی ئەو، لە لاپەرەی یەکەمی گاردیان ڕؤژێک بەگەورەیی نووسرابوو:  منداڵی شکست. رەخنەگران کیمکیدوک دەخەنە ڕیزی ئەو دەرهێنەرانەوە کە بە قورسی ژیاون و بەقورسی کاریان کردووە.

كیم كی-دوك، لە ٢٠ی كانوونی یەكەمی ساڵی ١٩٦٠ لە "بۆنگووا"ی باشوری كۆریا لەدایكبووە، لە تەمەنی نۆ ساڵیدا بەھۆی كێشە و سەختی باری داراییەوە لەگەڵ خانەوادەكەیدا بەرەو "سیئۆل" گەشت دەكەن، ئەو بارودۆخە سەختانەی كە كیم كی-دوك لە تەمەنی منداڵییەوە ھەتاكو بەردەوامیی ژیانی پێیاندا تێپەڕیووە كاریگەرییان لەسەر ڕەوتی ژیان و فیلمسازییەكەی كردووە و بەڕوونی بە كارەكانییەوە دەبینرێن.

 یەكێك لە شتە نامۆكانی ژیانی ئەم فیلمسازە ئەوەیە كە بۆ یەكەمین جار لە تەمەنی ٣٢ ساڵیدا دەبێت كاتێك لە "فەڕەنسا" تەماشای فیلم دەكات؛ چونكە لەو بڕوایەدا بوو كە فیلم و سینەما بۆ كەسە ڕۆشنبیر و دەوڵەمەندەكانن و بەدڵنیاییەوە خۆی بە یەكێك لەوان نەدەژمارد.

 ئەو یەكەم فیلمەش كە تەماشای كرد و زۆر كاریگەری بەسەریەوە ھەبوو (The Silence Of The Lambs-1991)  بوو، پاشان (Leos Carax-1991) دواتر دەگەڕێتەوە بۆ باشوری كۆریا و بڕیار دەدات وەكو سیناریۆنووس دەست بە كاركردن بكات، لە كێبڕكێیەكدا كە لە لایەن "ئەنجوومەنی كۆریای فیلم"ەوە ڕێكخرابوو؛ ساڵی ١٩٩٥ سیناریۆیەك دەنووسێت و لە كێبڕكێیەكدا براوە دەبێت و یەكەم خەڵاتی خۆی دەباتەوە، پارەی ئەم خەڵاتەش بۆ بەرھەم ھێنانی فیلمی (Crocodile-1996) تەرخان دەكات. لەو كاتەشەوە ھەتاكو ساڵی ٢٠٠٨ ساڵانە لایەنی كەم فیلمێكی بەرھەم دەھێنا. ساڵی ٢٠١١، پاش ماوەیەكی زۆر دیار نەبوونی لە بواری فیلمسازیدا؛ بە فیلمی (Amen) دەگەڕێتەوە، ھپاشان فیلمی Arirang بەرهەم دەهێنێت ئەم فیلمە بە تەواوی لە لایەن خۆیەوە بەرھەم ھێنرا، ھەر لە كاری نووسینی سیناریۆكەوە ھەتاكو كاری دەرھێنان و كامێرا و دەستكاریكردن و ئەكتەری پاڵپشت. یەكێك لە فیلمە ھەرە تایبەتەكانی ژیانی فیلمسازەكەیە؛ (Arirang) گۆرانییەكی كۆرییە كە خەڵكی لە كاتی خەمباری و دڵخۆشیشدا دەیچڕن، پردێكە لەنێوان ڕابردوو و ئێستای فیلمسازەكەدا. ساڵی ٢٠١٤ لە دوو فێستڤاڵی جیاوازی فیلمدا خەڵاتی باشترین دەرھێنەر بۆ دوو فیلمی جیاواز دەباتەوە، لە "فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلم لە بەرلین" بۆ فیلمی (Samaritan Girl/ 2004) و لە "فێستیڤاڵی فیلم لە ڤێنس" بۆ فیلمی (Iron-3/ 2004). كیم كی-دوك یەكێكە لە گرنگترین و كاریگەرترین فیلمسازەكانی ھونەری-سینەمایی باكوری كۆریا، فیلمەكانی براوەی خەڵاتە جیاجیاكانی فێستیڤاڵە سینەماییە ئەوروپییەكان بوون، بەڵام لە وڵاتەكەی خۆیدا ئەم سەركەوتنانەی نەبووە و بگرە بە شكستخواردوو ھەژمار دەكرێت، خەڵكانی كۆریا بەوە ناوی دەبەن كە فیلمەكانی ترسناك و مەترسیدار و تۆقێنەر و لە ھەمان كاتدا زۆر ئەوروپییانەن، پێدەچێت ھۆكارەكەشی شێواز و ڕەوتی كاركردنی دەرھێنەرەكە بێت كە بە تەواوی جیاوازە لە دەرھێنەرە كۆریاییەكانی دیكە و پەیوەندی بە باس و بابەتی فیلمەكانییەوە ھەبێت.

 سیناریۆی سەرجەم فیلمەكانی خۆی نووسیوونی و تەنانەت ھەندێكجار بەبێ سیناریۆ وێنەگرتنی فیلمەكانی بە ئەنجام گەیاندووە، بۆ نموونە فیلمی (Spring, Summer, Fall, Winter...And Spring)، ھەروەھا زۆرجار لە ناوەڕاستی كاری وێنەگرتندا ھەڵدەستا بە گۆڕینی سیناریۆكان؛ ئەمەی بەپێویست دەزانی بۆ زیندوێتی فیلمەكانی و ھەوڵی دەدا لە شێواز و ستایڵی دەرھێنەرانی شەپۆلی نوێی فەڕەنسی نزیك ببێتەوە. فیلمەكانی پڕن لە دیمەنی توندوتیژیی و بە پێچەوانەی دەرھێنەرە كۆریاییەكانی دیكەوە ھەرگیز شەرمی لەوە نەكردووە كە كێشەكانی كۆمەڵگای كۆریا بھێنێتە نێو فیلمەكانییەوە و بیانخاتە ڕوو.

 بەگشتی پاڵەوانانی فیلمەكانی كەسانێکن کە لەچینە نزم و مامناوەندەکانی کۆمەڵگان و لەبارەی ئەو كەسانەوە فیلم دروست دەكات كە بیر ناكەنەوە، لەم بارەیەوە كیم كی-دوك دەڵێت: "بۆیە لە بارەی ئەم كەسانەوە فیلم دروست دەكەم؛ چونكە دەمەوێت بینەران بیر لەوە بكەنەوە كە ھەر بەڕاستی ژیان چۆنە". پاڵەوانەكانی كەم قسە دەكەن و بە ڕەفتارەكانیان ھەستەكانیان دەردەبڕن، بۆئەوەی لێیان تێبگەیت پێویست ناكات گوێ لە وشەكانیان بگریت؛ بەڵكو سەرنجدان لە ڕەفتار و جووڵەكانیان ناخ و بیركردنەوەكانیان پیشان دەدات، نواندنكارەكانی كەسانێكی كەم قسە و بێدەنگن بەھۆی ئەو كارەسات و ئازارانەوە كە لە ڕابردوودا ئەزموونیان كردووە.


ئەم بابەتە 56 جار خوێندراوەتەوە