Mezhwi_Amro.jpg

مێژوی ئەمڕۆ 15/5

- لە رۆژى 6/5/1862 هنرى دیڤد سورو (Henry David Thoreau)، شاعیر و وه‌رگێڕ و نوسه‌رى ئه‌مریكى له‌ ته‌مه‌نى (44) ساڵى به‌ نه‌خۆشى سیل له‌ شارى كۆنكۆرد كۆچى دوایى كردووه‌، له‌ رۆژى 12/7/1817 له‌ شارى كونكۆرد له‌ دایكبووه‌.

- لە رۆژى 6/5/1868 گاستون لیرو (Gaston Leroux)، رۆماننوس و نوسەری فەرەنسی لە شارى پاریس لە دایکبووە، لە رۆژى 15/4/1927 لە تەمەنى (58) ساڵى لە شارى نیس کۆچى دوایى کردووە.

- له‌ رۆژى 6/5/1877 یۆهان لودفیگ رونییرگ (Johan Ludvig Runeberg)، شاعیر و نوسه‌رى فنله‌ندى له‌ ته‌مه‌نى (73) ساڵى له‌ شارى بۆرفۆ كۆچى دوایى كردووه‌، لە رۆژى 5/2/1804 له‌ دایكبووه‌.

- له‌ رۆژى 6/5/1895 رودلف فالنتینۆ (Rudolph Valentino)، ئه‌كته‌رى ئیتاڵى ئه‌مه‌ریكى له‌ شارى كاستلانیتا له‌ ئیتاڵیا له‌ دایكبووه‌، لە رۆژى 23/8/1926 له‌ ته‌مه‌نى (31) ساڵى له‌ شارى نیویۆرك كۆچى دوایى كردووه‌.

- لە رۆژى 6/5/1902 بریت هارت (Francis Bret Harte)، شاعیر و شانۆنوس و نوسه‌رى ئه‌مریكى له‌ ته‌مه‌نى (65) ساڵى به‌ نه‌خۆشى شێرپه‌نجه‌ له‌ شارى له‌نده‌ن كۆچى دوایى كردووه‌، له‌ رۆژى 25/8/1836 له‌ شارى ئه‌لبانى له‌ ویلایه‌تى نیویۆرك له‌ دایكبووه‌.

- له‌ رۆژى 6/5/1904 هاری مارتنسۆن (Harry Martinson)، رۆماننوس و شاعیر و نوسه‌رى سویدى له‌ دایكبووه‌، لە رۆژى 11/2/1978 له‌ ته‌مه‌نى (73) ساڵى له‌ شارى ستۆكهۆڵم کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1974 خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی وەرگرتووە.

- لە رۆژى 6/5/1915 ئورسون ویلز (Orson Welles)، ئه‌کته‌ر و ده‌رهێنه‌ری ئه‌مریکی لە شارى کینۆشا لە دایکبووە،لە رۆژی 10/10/1985 لە تەمەنى (70) ساڵى بەنەخۆشى دڵ لەشارى لوس ئەجلوس کۆچى دوایى کردووە، لە ساڵى 1931 تاکو ساڵى 1985 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.

- لە رۆژى 6/5/1919 لیمان فرانك بوم (Lyman Frank Baum)، رۆماننوس و سیناریۆنوس و نوسه‌رى ئه‌مریكى له‌ ته‌مه‌نى (62) ساڵى كۆچى دوایى كردووه‌، له‌ رۆژى 15/5/1856 له‌ شارى نیویۆرك له‌ دایكبووه‌.

- له‌ رۆژى 6/5/1921 ئێریش فرید (Erich Fried)، شاعیر و وه‌رگێڕ و نوسه‌رى نه‌مساوى له‌ شارى ڤین پایته‌ختى نه‌مسا له‌ بنەماڵەیەکی بە ڕەگەز جوو له‌ دایكبووه‌، له‌ رۆژى 22/11/1988 له‌ ته‌مه‌نى (67) سڵى له‌ شارى بادن بادن له‌ ئه‌ڵمانیا كۆچى دوایى كردووه‌، خوێندنى له‌ شارى ڤین ته‌واو كردووه‌، به‌ ناچارى لە ڕێگای وڵاتی به‌لجیكاوه‌ رایكردوه‌ بۆ به‌ریتانیا و لەوێ کۆمەڵەیەکى پێكهێنا بۆ رزگاركردنى ئەو کەسانەی کە لە نه‌مسا و ئه‌ڵمانیا لە لایەن نازییەکانەوە گیانیان لە مەترسی دایە، توانى یەکێک لەوانه‌ دایكى خۆى لە ڕێگه‌ی ئەو گرووپەوە ڕزگاری بكات، یه‌كێك بووه‌ له‌ شاعیره‌ ناسراوه‌كانی سەردەمی خۆی، بە یەکێک لە وەرگێڕە هەرە سەرکەوتوو و بە تواناکان دەناسرێت، بە تایبەت لە وەرگێڕانی بەرهەمەکانی "شێکسپێر" و بەرهەمە دراماکانی نووسەرانی دیکەی به‌ریتانی و ئینگلیزی، له‌دواى جه‌نگى دووەمی جیهانی، یەکێک لە شاعیرە هەر دیار و کاریگەرەکان دەبێ، کە ڕۆڵی زۆر سەرەکی و بنچینەیی لە لە ڕووداوە سیاسییەکاندا دەگێڕێ، دید و ڕوانینێکی زۆر مرۆڤ دۆستانەی لە بەرهەمە شیعرییه‌كانیدا هەیە، بەرهەمەکانی بۆ زۆربەی زمانە زیندووەکانی جیهان وەرگێڕدراون و به‌شێكى زۆریش له‌ شیعره‌كانى كراون به‌ كوردى.

- لە رۆژى 6/5/1868 گاستون لیرو (Gaston Leroux)، رۆماننوس و شانۆنوس و سیناریۆنوس و نوسەری فەرەنسی لە شارى پاریس لە دایکبووە، لە رۆژى 15/4/1927 لە تەمەنى (58) ساڵى لە شارى نیس کۆچى دوایى کردووە،

- لە رۆژى 6/5/1931 ماجیده‌ سەباحی (عەفاف عەلى کامل ئەحمەد سەباحى)، ژنه‌ ئەکتەرى میسرى لە شارى تنتا لە میسر لە دایکبووە، لە رۆژى 16/1/2020 لە ته‌مه‌نى (89) ساڵى له‌ گەڕەکى دقى لە شارى جیزە لە ماڵەکەى خۆى به‌ نه‌خۆشى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 17/1/2020 لە شارى شەشى ئۆکتۆبەر بەخاکسپێردراوە، لە ساڵى 1946 ئەوکاتەى تەمەنى (15) ساڵ بووە به‌هۆی خۆشه‌ویستی زۆری بۆ فیلم وه‌ک ئه‌کته‌رێک به‌ نهێنی و بێ ئه‌وه‌ی‌ خێزانه‌که‌ی‌ پێ بزانن له‌ فیلمێکدا به‌شداری کردوه، لە ساڵى 1949 بەفەرمى بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.

- له‌ رۆژى 6/5/1949 موریس ماترلینگ (Maurice Maeterlinck)، شاعیر فه‌یلسوف و شانۆنوس و وه‌رگێڕ و نوسه‌رى به‌لجیكی له‌ ته‌مه‌نى (86) ساڵى له‌ شارى نیس له‌ فه‌ڕه‌نسا كۆچى دوایى كردووه‌، له‌ رۆژى 29/8/1862 له‌ شارى گنت له‌ به‌لجیكا له‌ دایكبووه‌، له‌ ساڵى 1911 خه‌ڵاتی نۆبڵی ئه‌ده‌بی وه‌رگرتووه‌.

- له‌ رۆژى 6/5/1958 شه‌زا سالم (شه‌زا ته‌ها سالم حه‌سه‌ن عوبێدى)، ژنه‌ ئه‌كته‌رى عێراقى له‌ شارى به‌غدا له‌ دایكبووه‌، له‌ ساڵى 1975 به‌شدارى كارى هونه‌رى كردووه‌.

- لە رۆژى 6/5/1992 مارلینه‌ دیتریش (Marlene Dietrich)، ژنه‌ ئه‌کته‌ر و گۆرانیبێژی ئه‌مریکی لە تەمەنى (90) ساڵى بە نەخۆشى لە شارى پاریس کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 27/12/1901 لە دایکبووە.

- لە رۆژى 6/5/2002 ساڵح سه‌لیم (محەمەد ساڵح محەمەد سەلیم)، ئه‌کته‌رى میسری لە تەمەنى (71) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 11/9/1930 لە شارى جەزیرەى میسر لە دایکبووە.

- له‌ رۆژى 6/5/2012 محەمەد موکری، رۆماننوس، چیرۆكنوس و نوسەرى كورد له‌ ته‌مه‌نى (67) ساڵى بە نەخۆشیی دڵ له‌ شارى سلێمانى کۆچی دوایی کردوه‌ و هه‌مان رۆژ له‌ مه‌راسیمێكى شایسته‌دا له‌  گۆڕستانی راپه‌ڕین له‌ شاری سلێمانی به‌خاكسپێردراوه‌، له‌ ساڵی 1945 لە گەڕەکی قەڵای شاری کەرکوک لەدایک بووە، نزیكەی نیوسەدە لە خەباتی ئەدەبی و ڕۆشنبیری کورد بوو، لەسەرەتای ژیانی گەنجیەوە خولیای جیهانی ئەدەب‌ و نوسین بووە، لە شاخ چەند چیرۆك ‌و رۆمانێكی نوسیوه‌ و بڵاویكردەوە، لەناو ئەوانەدا رۆمانی سەگوەڕ كە بەشێوازێكی رەخنەیی لەسەر شۆڕش نوسرا بوو گفتوگۆ‌و مشتومڕی زۆری لەسەر كرا‌و كاردنەوەی توندی لێكەوتەوە، تا ئەوکاتەی مام جەلال وەک پیاوێکی خوێندەوار و بەهەڵوێستی نێوشۆڕش هاتە دەنگ ‌و ئاماژەی بەوە كرد كەدەبێ‌ قەڵەم بەقەڵەم وەڵام بدرێتەوە‌ و لە چاپەکانی دواتردا خۆی پێشەکی بۆ سەگوەڕی محەمەد موکری نووسی، بایەخی بەشانۆ داوە‌و چەند شانۆگەریەكی نوسیوە لەوانە شانۆگەریی (هارونە رەشید، و دادگا).

- لە رۆژى 6/5/2017 نەجاح حەفیز، ژنە ئەکتەرى سورى لە تەمەنى (75) ساڵى بەنەخۆشى دڵ لەشارى دیمەشق کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 5/11/1941 لە شارى دیمەشق لە دایکبووە، لە ساڵى 1966 تاکو ساڵى 2013 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.


ئەم بابەتە 80 جار خوێندراوەتەوە