Mezhwi_Amro.jpg

مێژوی ئەمڕۆ 23/5

- له‌ رۆژى 23/5/1891 پار لاگركفیست (Pär Fabian Lagerkvist)، شاعیر و شانۆنوس سیناریۆنوس و نوسه‌رى سویدی له‌ شارى فاكسیۆ له‌ دایكبووه‌، لە رۆژى 11/7/1974  له‌ ته‌مه‌نى (83) ساڵى كۆچى دوایى كردووه‌، له‌ ساڵى 1951 خه‌ڵاتی نۆبڵی ئه‌ده‌بی وه‌رگرتووه‌.

- لە رۆژى 23/5/1906 هنریک ئیبسن (Henrik Johan Ibsen)، شاعیر و و نوسەر و شانۆنوس و ده‌رهێنه‌رى نەرویجى لە تەمەنى (78) ساڵى بە نەخۆشى جەڵتەى مێشک لە شارى ئۆسلو کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 20/3/1828 لە شارى شێن لە دایکبووە، له‌ ساڵى 1986 کتێبی (دوژمنی گەل) له‌لایه‌ن نوسه‌ر و وه‌رگێڕى كورد (محەمەد فەریق حەسەن) کراوه‌ته‌ كوردى، هه‌مان كتێب جارێكى دیكه‌ له‌ ساڵى 2021 له‌لایه‌ن دەزگای رۆشبیریی جەمال عیرفان چاپكراوه‌ته‌وه‌، هه‌روه‌ها هه‌مان ناونیشانى كتێبه‌كه‌ لەلایه‌ن دەرهێنه‌رى كورد (ئەرسەلان دەروێش) كراوه‌ته‌ شانۆگه‌رى و نمایشكراوه‌، ئه‌م جگه‌ له‌وه‌ى به‌چه‌ندین زمانى دیكه‌ كتێبه‌كه‌ وه‌رگێڕدراوه‌ و كراوه‌ته‌ شانۆگه‌رى، گروپی شانۆیی گۆدۆ دوو کتێبی هه‌مان نوسه‌رى به‌ناونیشانى (مراوییە کێوییەکە)، كه‌ له‌ ساڵى 1884 نوسیویه‌تى و (کاتێک ئێمەی مردووان بەئاگا دێینەوە)، كه‌ دوو شانۆنامەی بەناوبانگ و ئێجگار گرنگی نوسه‌رن له‌لایه‌ن وەرگێر و نوسەرى كورد (فاروق هۆمەر) چاپ و بڵاوكراونه‌ته‌وه‌، هێنریک ئیبسن، شانۆنامە گرنگەکانی ئەو تا ئێستاش لە سەر تەختەی شانۆکانی دونیا نمایشدەکرێن و جێگەی گفتوگۆ و لەسەر وەستانن،  ئەو پرسیارانەی هێنریک ئیبسن  لە هەزار و هەشت سەدەکاندا ورووژاندونی تا ئێستایش لە نێوەندەکانی گفتوگۆ و قسە لەسەرکردنی مەسەلە کۆمەڵایەتییەکاندا کۆن نەبوون و هەمیشە دەورووژێنەوە؛ پرسی ئافرەت، ڕاستگۆیی و درۆ لە ستراکتوری مەسەلەکانی خێزاندا، پایەی کۆمەڵایەتی و دووڕوویی و شەڕی ژن و پیاو، بەشێکن لەو پرسانە،  شانۆنامەی (مراوییە کێوییەکە)، دوای هەردوو شانۆنامەی (ماڵی بووکەڵە) و (دوژمنی گەل) نووسیویەتی، باسی ڕاستی و درۆ لەدیدی دەسەڵاتی نەژادی مرۆڤەوە دەکات.

- له‌ رۆژى 23/5/1908 فرانسوا کوبیه‌ (François Coppée)، شاعیر و رۆماننوس و شانۆنوس و نوسه‌ری فه‌ره‌نسی له‌ ته‌مه‌نى (66) ساڵى به‌ نه‌خۆشى له‌ شارى پاریس كۆچى دوایى كردووه‌، لە رۆژى 26/1/1842 لە شارى پاریس له‌ دایکبووە.

- لە رۆژى 23/5/1910 سکاتمان کروزەرس (Scatman Crothers)، ئەکتەرى ئەمەریکى لە شارى تیر هوت لە ویلایەتى ئیندیانا لە دایکبووە، لە رۆژى 22/11/1986 لە تەمەنى (76) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى لوس ئەنجلوس کۆچى دوایى کردووە.

- لە رۆژى 23/5/1929 ئه‌حمه‌د فوئاد نه‌جم، شاعیری میسری لە شارى شەرقیە لە میسر لە دایکبووە، لە رۆژى 3/12/2013 لە تەمەنى (84) ساڵى لە شارى عەممان لە ئوردەن کۆچى دوایى کردووە.

- لە رۆژى 23/5/1939 میچاڵ کۆلۆمبیى (Michel Colombier)، ئاوازدانەر و موزیسیانى فەڕەنسى لە شارى لیۆن لە دایکبووە، لە رۆژى 14/11/2004 لە تەمەنى (65) ساڵى بەنەخۆشى شێرپەنجە لە شارى سانتا مۆنیکا لە ویلایەتى کالیفۆرنیا کۆچى دوایى کردووە.

- لە رۆژى 23/5/1973 تیپی مۆسیقای سلێمانی بە فەرمی مۆڵەتی کارکردنیان لەلایەن وەزارەتى راگەیاندن/ دەزگاى گشتى بۆ رادیۆ و تەلەفزیۆن وسینەما/ بەشى سینەماو شانۆ بە نوسراوى ژمارە (10297) لە رۆژى 23/5/1973 وەرگرتووە و دامه‌زراوه‌، مەبەست لە دامەزراندنى پاراستنی ره‌سه‌نایه‌تی و بوژاندنه‌وه‌ و گه‌شه‌پێدانی هونه‌ری مۆسیقای کوردییە، سه‌ره‌تا لە ساڵی ١٩٦٧ به‌ ده‌ستپێشخه‌ری کۆمه‌ڵێک هونه‌رمه‌ندی لاوی به‌توانای ‌شاری سلێمانی دامەزراوە،مۆڵه‌تى دامەزراندن  به‌ناوی به‌ڕێزان (ئه‌نوه‌ر عومه‌ر محه‌مه‌د قه‌ره‌داغی) وه‌ک سه‌رۆکی ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ر، (فه‌ره‌یدون سه‌عید جه‌عفه‌ر دارتاش)،  (فه‌رید عیسا نزر سرافیان)، (ولیه‌میوحه‌نا خنا نیشو) و (محه‌مه‌د ئه‌مین حسێن ئه‌حمه‌د) بووە، بەشێک لە هونەرمەندان لە سەرەتادا رۆڵی سه‌ره‌کیان بینیوه‌ لە دامەزراندنى تیپى مۆسیقاى سلێمانى لەوانە: (خالید سه‌رکار، فرنسیس داود، حسێن عه‌لی، سه‌ربه‌ست محه‌مه‌د، جه‌مال شادان، محمودی ده‌ف ژه‌ن)، دواتر هونه‌رمه‌ندی گۆرانیبێژ (ئیبراهیم محه‌مه‌د)، هه‌روه‌ها گۆرانیبێژانی تری دۆستی تیپ وه‌ک (حه‌مه‌ جه‌زا ساڵح ) و (تۆفیق عه‌لی)  و (خه‌سره‌و تۆفیق)، له‌ چه‌ندین فێستیڤاڵی ناوخۆیی و ده‌ره‌وه‌دا بەشدارى کردووە پله‌ی به‌رزی به‌ده‌ستهێناوە، ‌بە هاوکارى ئەندامانى ئەم تیپەیه‌که‌مین تیپی مۆسیقای تایبه‌ت به‌ کچان و منداڵانی دامه‌زراوە، حکومه‌تی به‌عس رێگری زۆرى لێکردوون بۆ ئەنجامدانى چالاکى، به‌ڵام ئه‌مان هه‌ر به‌رده‌وام بوونە، بەشێکى زۆرى کارە نهێنیەکان لەژێر زەمین تۆماریان کردووە وبەرهەمیان هێناوە، خزمەتێکى زۆرى هونەرمەندانى کوردستانى کردووە و چەندین بەرهەمى بۆ بەرهەمهێناون.

- لە رۆژى 23/5/1993 زەینەب سدقى، ژنە ئەکتەرى میسرى بە نەژاد تورکى لە تەمەنى (98) ساڵى کۆچى دوایى کردووە، لە رۆژى 15/4/1895 لە دایکبووە، لە ساڵى 1917 تاکو ساڵى 1985 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.

- لە رۆژى 23/5/2017 روجەر مۆر ( Roger Moore)، ئەکتەرى ئینگلیزى لە تەمەنى (90) ساڵى بە نەخۆشى شێرپەنجە لە شارى کرانز مۆنتانا لە سویسرا کۆچى دوایى کردووە،لە رۆژى 14/10/1927 لە شارى لەندەن لەدایکبووە، لە ساڵى 1945 تاکو ساڵى 2017 بەشدارى لەکارى هونەریدا کردووە.

- له‌ رۆژى 23/5/2017 عه‌لی ئه‌لبریكی، ئەكتەری كوێتی له‌ ته‌مه‌نى (75) ساڵى له‌ كوێت كۆچى دوایى كردووه‌، له‌ رۆژی 11/8/1942 له‌ دایكبووه‌، لە ساڵى 1962 تاکو ساڵى 2012 بەشدارى لە کارى هونەریدا کردووە.


ئەم بابەتە 79 جار خوێندراوەتەوە