Jamal_xambar.jpg

ئاڤیار .. یان گەڕانەوەی باوکم لە جەنگ

تێکستی : جەمال غەمبار

بەشێک لە تێکستە شیعری

( ئاڤیار .. یان گەڕانەوەی باوکم لە جەنگ)

 ( سەرنجی پێش خوێندنەوەی تێکست :

- ئاڤیار :  کەسێک کە هەمیشە ئاسوودەیی خەڵکی بوێت و حەز بکات یارمەتییان بدات .

- باوکم : چایخانەی هەبوو لە شەقامی پیرەمێرد لە سلێمانی ..من شانازیی بە ماندوێتیی ئەو پیاوە جوامێرەوە دەکەم .

- حەمە تەماتە : کەسێکی رۆحسووک بوو هەمیشە لە دەوروبەری شەقامی پیرەمێرد و بەردەرکی سەرای سلێمانی دەسووڕایەوە ..خۆبەخشانە ، حەزی دەکرد هەواڵی خەڵکی بە یەکتر بگەیەنێ .

- کەریم عوسمان : هاوڕێی هونەرمەندی شەهیدم ، لە ڕووداوەکانی شەڕی ناوخۆدا گۆڕغەریب کرا.

- مەڵکەندی : گەڕەکێکی دێرینی سلێمانیی و بەشێکە لە مێژووی ژیانی منداڵیی و گەنجێتی من

- سەباح ڕەنجدەر :  یەک لە ڕاستگۆترین هاوڕێی دێرینی شیعر و ئەمەک و جوانیی.

- مامۆستا عەزیزی مەلای ڕەش - لە ڕێی نووسینەکانی ئەم زاتەوە ، ئاشنای جوانییەکانی ئیدیەم و شێوەزاری هەولێرییان بووم

- خودا داد عەلی ، شکوری خەیات ، هابە : سێ زاتی دەنگخۆشن ، کە دەچڕن ، بەردیش گوێ دەگرێ ).

--------------------------------------------------------

(بەشێک لە تێکستەکە )

 

کردوومەتە عادەت

عەسرانی یەکشەمموان ،

لەم عوزلەتە ئەبەدییەی (ئوسترالیا) م ،

لە جیاتی وەی

وەک جاران بۆ نیشتمان بگریم ..

سەیری فیلمێکی نایاب دەکەم !

یەکشەممەی رابوورد

تەماشای فیلمی (پیانۆژەن) ،

کە بە ئینگلیزیی

پێی دەڵێن (The Pianist) م دەکرد.

لە پڕ دەنگی لێدانی دەرگا هات .

کە چووم بیکەمەوە

باوکم بوو !

بەدەم کردنەوەی دەرگاوە

وتم ؛ باوکە دیارە ئەمرۆ

زوو چایخانەکەت داخستووە

دیارە دیشلەمە خۆرەکان

ئەوانەی لە خەونیش دۆمینە دەکەن ،

لەوێ نەبوون !

دیار بوو قسەکەمی پێ گران بوو ..

وتی : کوڕم دیارە ئەو پەتای شیعرەی

گرتووتە ، تووشی نەخۆشیی

لەبیرچوونەوەی کردوویت !

چایخانەی چیی و

دۆمینەی چیی !

ئەوە چەندین ساڵە منیان

ڕاپێچی جەنگە شوومەکەی

نێوان عێراق و ئێران کردووە .

ئەو جەنگەی هەشت ساڵی خایاند

بەڵام عومری نەوەیەکی

کردە هەشتا ساڵ !

کوڕم ،

ئێوارەیەکی درەنگ

هێشتا قۆرییەک چاییم بۆ فرۆشتن

مابوو

نەیانهێشت ئاگری وەجاخەکەش

خەفە بکەم ..

بردیانم .

هەر هێندە فریاکەوتم

هاوارێک لە (حەمە تەماتە )

کە لەو ناوە دەسوڕایەوە

بکەم و پێی بڵێم :

حەمە بچۆ بە جەمال بڵێ

منیان ڕاپێچی جەنگ کرد !

بمبەخشە باوە گیان

سوێند بە ئەگریجەکانی نەنکم

کە دایکی تۆ بوو ، 

بە چڵێک ڕەیحانەوە خۆی هەڵواسی !

سوێند بە گیانی دایکم

کە تۆ ، هەتا جارێک ماچت دەکرد ،

بە پێی کلتووری سەقەتی خۆمان

بۆ ئەوەی سەرکوێر و بێ زمانی کەیت

دەیان جار ئەتدایە بەر شەق و زللە !

سوێند بە گیانی خۆت

من نەمزانیبوو لە جەنگیت !

هەر وام دەزانی

لە شەڕی براکاندا

لە (دێگەڵە) بە دیل گیرایت

یان لەگەڵ هاوڕێم (کەریم عوسمان)

تۆش گۆڕ غەریب کرایت !

ئای حەمە تەماتە !

بۆ زووتر نەهاتیت ئەم خەبەرەم

بدەیتێ ..

من دەبوو زووتر

پێش ئەوەی سەفەر بکەم بۆ وڵاتی (شام)

هەواڵەکەم بزانیایە !

لەم خەیاڵە غەمگینانەی خۆمدا بووم ؛

باوکم وتی ؛ ڕۆڵە جامێ ئاو بخەرە فریام

وەختە لە تینوان بخنکێم ..

من چیی لە خەیاڵ و لە فرمێسکی تۆ

بکەم !

منیش هەندێ ئاوی کارێزەکەی مزگەوتی

(مەڵکەندی) کە لە بنی مەرکانەکەی

حەوشەدا مابوو ، دامە باوکم !

وتم باوە : وەرە پێکەوە

گوێ لە ژەنینی پیانۆ بگرین

پیانۆ لە جەنگ مەزنترە باوە !

باوکم وتی :

واز لەم رۆمانسیەتە بهێنە

پەرداخی تەمەن بخەرە

بەر ئەو بارانەی وەک فرمێسکی

من دەبارێ !

ئەم دڵناسکییەی تۆ

بە کەڵکی ژیان و سیاسەت نایەت !

ئاخر شەرحی تۆ لە کوێ و

شەڕە کورسیی کورد لە کوێ !

شەرحی دڵی تۆ لە کوێ و

بنێشتی نێو زاری جنێوفرۆشان لە کوێ !

وتم ، باوەگیان چۆن بەو هەرایەت زانی ؟

وتی : کوڕم ،

 بەوەدا زانیم دونیا

خەریکە بە دەستی پیاوخراپان

وێران دەبێ

چونکە شیعر لەوێ نییە !

ئاخر شیعر لەوێ با ،

گوڵ گۆرانیی دەگوت !

مانگ ، بێدەنگیی

 وردوخاش دەکرد!

ئەوە لە تاو بێ شیعرییە

هەموو ڕۆژێک

دارئەرخەوانێکی نازدار

خۆی دەکوژێ !

وای لە من ..

 چۆن لەبەر

بێ حەیرانیی دەمرم  !

پێم وت : ئاخر باوە گیان

ئەگەر تۆ لێرە بایت

ئەم هەموو غەدرە نەدەکرا

مە ، ڕانەهاتووین

ئێواران بێ تۆ

لە دەوری سفرە و خوانەکەی

دایکم کۆ بینەوە !

ئەو دایکەی ، هەموومان

بە تۆشەوە کە ڕاپێچی جەنگ کرایت ،

بە جێمان هێشت !

تەسلیمی خودا و قەدەرمان کرد !

ئەو دایکەی

دڵی وەک بەردی ناو دەریا

ساف و لووس ببوو

هێند بە ئاوی حەسرەت و کۆست و

ئازار تەڕ ببوو !

باوە ! تۆ دەزانیت

هەتا ساڵی ڕابوردوو

من وامدەزانی تۆش

جارێ لە جاران زیارەتی

(مەککە) ت کردووە و

ئیتر لەوێ بوویت بە شاعیر .

من هەر وامدەزانی تۆ بوویتە شاعیر !

هەتا رۆژێک نامەیەکم لە

(سەباح ڕەنجدەر) ەوە پێگەیشت

رەنگی نامەکە پەمەییەکی تۆخ بوو.

سەباح نوسبووی :

جەمال گیان

بە پێی ڕیوایەتەکانی

مامۆستای بەویقار (عەزیزی مەلای ڕەش )

باوکت شاعیر نەبوو ..کەچی زۆر حەزی

لە شیعرە شەرابییەکانی (خەییام) دەکرد !

باوکت گەر شاعیریش بووایە

لەو شاعیرانە نەدەبوو

کە وەک دێوجامەی ڕاوەکەو !

دەبنە مەقاشی سیاسەت و

برادەرە شاعیرەکانیان

دەکەنە نێچیری ڕاوچییە ڕۆحکوژەکان !

ئەگەر باوکت شاعیر بووایە

لە ئێوارەیەکی مەڵکەندی دا

تەلەفۆنێکی بۆ «خودا داد عەلی» دەکرد و

پێی دەگوت ، شیعرێکم  نووسیوە

حەز دەکەم تۆ بیکەیتە گۆرانی .

گەر بە هۆی سەرقاڵییشتەوە بۆت ناکرێ

پێم وایە ، یەک لەم دەنگە زێڕینانە

خراپ نین :

(شکوری خەیات )یان (هابە)

یاخود بە کەیفی خۆت !

گەر باوکم ئەو شیعرەی نووسیبا و

(خودا داد)یش بیکردبا بە گۆرانیی ،

ئێستا من چیم دەکرد لەم غەریبییەی

«ئوسترالیا » !

گەر ئەو شیعرە هیی باوکم با ، 

لە کۆپلەیەکیدا دەیگوت :

تۆم هەبێ گوڵم ، باکم بە دۆزەخ نییە !

من لە دۆزەخ خۆی ناترسم ،

لەو پیاوخراپانە دەترسم

کە خێمەیان لەوێ

بە ناوی شەیتانەوە ، هەڵداوە !

لەم بەحری بێ بنەی خەیاڵاتی خۆمدا

نقوم ببووم ،

لە پڕ لە شەققەی مێشکوژەکەی باوکم

ڕاچڵەکیم

باوکم دەیویست مێشێکی گەورە

کە تازە بە ماڵەکە فێر ببوو ، بکوژێ !

وتم ؛ باوە گیان لێی گەڕێ

ئەو مێشە میوانێکی بێدەنگە

لە ترسی چەکدارەکانی

 «جنوبی حەبەشە» هەڵاتووە!

هەمووی چەند رۆژێکی ترە و

ئەم دونیایە کە بۆتە تەویلەی وڵاخ ،

جێدەهێڵێت !

لێی گەڕێ باوە گیان ، لێی گەڕێ ..

ئەو مێشە

لە من و تۆ ماندووترە ، باوە !

-------------------------------------------------

ئوسترالیا - ئێوارەکانی تەنیایی2021 ی ئەدیلاید

(ئەم تێکستە ، ماوێتی).


ئەم بابەتە 121 جار خوێندراوەتەوە