243969260_169424392012535_250031517316749188_n.jpg

گەڕیدەی ناو ئەدەبیات و مێژوو

راکۆ کامەران

ئەو سەرەتا و ساڵانی گەنجی کوڕیژگەیەکی ناو خێزانێکی خانەدانی زانست پەروەربوو، ئەڤینی ئەدەبیات و وشە و شیعر و نیشتیمان، هێمن هێمن دەیانبرد. لە سەرەتای خۆ ناسین و گەورەبووندا زانی، ئەو شیعر و ئەدەبیات و کوردبوون، پەنای هیواو خەو بینینییەتی!  

د. عیزەدین مستەفا رەسوڵ، زانای ئەدەب و زمان بوو، لەناو زمانی کوردیدا قاڵ و پێداگر و بە هەڵوێستبوو، كەسایەتییەكی گەورەی نیشتمانی‌و زانایەكی مەزنی بوارەكانی ئەدەب‌و زمان‌و مێژووی كوردستانە. لەو بوارانەدا خزمەتێكی زۆری بەگەل‌و نیشتمانەكەی كردووە.

د.عیزەدین مستەفا رەسوڵ ساڵی 1934 لەگەڕەكی دەرگەزێنی شاری سلێمانی لەدایك بووە، لە ئامێزی خانەوادەیەكی رووناكبیر‌و كوردپەروەردا گەورە بووە. گەرچی کوڕی مەلایەکی ئاین پەروەر و دیندار بوو، بەڵام خۆی یاخییەکی خوێندەواری شوعی بوو،ئەو دوالیزمە دژ بە یەکەی کە پێیدا رۆشتووە(ئاینداریی و مارکسیزم) بوونەتە گەنجینەیەکی دەوڵەمەندی زانیاریی بۆ ئەو و لەوێوە هەم ئاین ناس و هەم سەردەم ناسێکی جیاوازبوە.

قۆناغەكانی خوێندنی لەسلێمانی‌و بەغدا‌و دیمەشق‌و باكۆ‌و مۆسكۆ تەواو كردووە و لە مۆسکۆی ئەوکات درکی بەو بۆشاییە گەورە لە زانست و زانیاری کردووە لە ناو کۆمەڵی کوردەواریدا ولەوێوە و پاش هاتنەوەی وەک کارەکتەرێکی دیاری خەمخۆری مێژوی کورد و کوردستان دەکەوێتە نووسین و کارکردن، تا ئەو ڕۆژەی دەمرێت. ئەو ئەو گەڕیدە زانستخواز و ئینسان پەروەرەی کورد بوو، کە لە دەرگەزێنی سلێمانییەوە، خەونی زانین و زیاتر فێربوون گەیاندییە ڕوسیاو کۆشکە سوورەکەی کرێملین!

پاش ساڵانێک لە خوێندن و دابڕان و دەستپێکردنەوە،دكتۆرای بەدەستهێناوە‌و ساڵانێكی زۆر لەزانكۆكانی عیراق‌ و كوردستان خزمەتی كردووە‌و سەرپەرشتی دەیان نامەی ماستەرو دكتۆرای كردووە‌و دەیان مامۆستا لەسەردەستی ئەو بڕوانامەی بڵندیان وەرگرتووە.

بوارەكانی نووسین‌و رۆژنامەوانی مەیدانی سەرەكی كاری ئەو بوون، قەڵەمێكی دیارو سەنگینی ئەو بوارانە بووە، خاوەنی زیاتر لە90 كتێبی چاپكراو و دەیان وتار‌و لێكۆڵینەوەی زانستی نووسیوە،.

لەبواری رێكخراوەكانی كۆمەڵی شارستانیدا، رۆڵی دیار‌و پێشەنگی هەبووە، ساڵی 1969 لەگەڵ چەند هاوڕێیەكیدا "یەكێتیی نووسەرانی كورد" یان دامەزراندووە، ‌ساڵانێكی زۆر لەلوتكەی بەرپرسیارێتی ئەو رێكخراوەدا بووە‌و خزمەتێكی زۆری بەرشتەكانی ئەدەب‌و رۆشنبیریی كوردی كردووە.

لەبواری كاری پەرلەمانیشدا شوێن پەنجەی دیارە‌و لەساڵی 1992 لەسەر لیستی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بووە ئەندامی پەرلەمان، پەرلەمانی كردە سەكۆی بەرگری لەمافەكانی ئازادی‌و ئاشتی‌و رادەربڕین، هەروەها لەو دەزگا تەشریعییەوە خزمەتێكی زۆری بەكایەكانی كەلتووری كوردستان كردو شوێن پەنجەی بەدارشتنی چەندین یاساوە لەبوارەكانی رۆژنامەگەری‌و چاپەمەنی دیارە كە لەگۆشەنیگای باوەڕبوون بەئازادی بیروڕاوە دەركراون.

لەبواری سیاسیشدا،رۆڵی دیارو پێشەنگی بینیوە‌و لە كۆتایی چلەكانی سەدەی رابردووەوە لەریزەكانی حزبی شیوعی عیراقدا خەباتی كرد‌و لەو كاروانی تێكۆشانەدا تووشی راونان‌و گرتن‌و چەرمەسەری زۆر بۆوە، بەڵام کۆڵی نەداو تا دوا رۆژەكانی ژیانی لەسەر بیروباوەڕی كۆمۆنیستی مایەوە‌و بەشانازییەوە بەرگریی لێكرد.

پاشتر و لە دوای تەمەنێک لە بەخشش و بەخشندەیی زانستیانە بە ئەدەب و مێژوی کوردی، وەک رێزلێنان لە بەرھەم وبەخششە ئەدەبییەکانی، ساڵی 2009 خەڵاتی بلەی پێبەخشرا.

ئەم كەسایەتییە ناودارەی كوردستان، پاش خزمەتێكی زۆر لەكایەكانی سیاسەت‌و ئەدەب‌و زمان‌و مێژوو ‌و رووناكبیری، لە رۆژی 3ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2019، بۆ دواجار چاوەكانی لێكنا‌و چووە دنیای نەمرانەوە‌و لەگردی سەیوانی شاری سلێمانی بەخاك سپێردرا.

 


ئەم بابەتە 124 جار خوێندراوەتەوە