marfxaznadar.jpg

دوایین پیری نالی ناس كۆچی دوایی كرد

مارف خەزنەدار

نەیماوە غەیری زیكرێكی یا صەبوور

 

لە كۆتایی ساڵانی هەشتاكانی سەدەی رابردوو ( قورسیشە منداڵیی و هەراشیم بخرێتە سیاقی سەدەی رابردوەوە ) یەكەم جار چوومە ماڵی دكتۆر مارف خەزنەدار ، بە بێجامەیەكەوە سەرقاڵی باخچەی ماڵەكەی بوو ، بۆ منی تازە هەراش ، دانیشتن لەگەڵ پیاوێكی لە چەشنی دكتۆر مارفدا كە مەلەوانێكی شارەزای بەحری نالی و ناسراوترین روناكبیری هەولێر و بەرگریكارێكی لەسەر هەقی رەمزی نافیع و كوردایەتی كارێكی تا بڵێی مایەی كامەرانی بوو ، دوای ئەوەی بە دەم قسەوە هەندێ‌ بێڵكاریمان لە باخچەكەی كرد ، چوومەوە ژوورە پڕاوپڕ لە كتێبەكەی ، هەر زوو سیحری ئەو ژوورە دایگرتم ، منێك لەگەڵ دوو برا و دوو خوشك لە ژوورێكدا دەخەوتین ، زۆر جار لە حەوشەدا كتێبم دەخوێندەوە و زوو زووش باوكم لە كتێبەكەی دادەبڕاندنم لەوەی كاسبیەك بكەم باشترە ، لە پڕ كەوتمە ناو بەهەشتەكەی ئەلیجێری دانتی ، كەوتمە ناو بۆنی كتێبان ( كە دواتر زانیم بۆنی كتێبخانە زۆر لە بۆنی ناو كڵێسا دەچێت ) . من گەنج بووم و ئەویش لەوسەری هەموو بابەتەكان هاتبۆوە ، من باسی شۆفەڵێكم دەكرد كە پێویستە هەرچی ئەدیبی كوردە رایماڵێ‌ ، ئەویش خەمی ئەوەی بوو كە نالی چەند بەیتی مولەمەعی هەیە . من پێم وابوو كورد پاكترین میللەتی مێژووە و ئەو پێی وابوو نەتەوە شەقاوێك ئەولاتری عەشیرەتە ، من خوێن گەرم بووم و دەمویست لەناو شاعیرانی گەڕەكی كوراندا یەكەمین بم و ئەو هێشتا سیحری جوانییەكانی سان بترسبۆرگ بەری نەدابوو . پێویستە بڵێم كە من زۆر قەرزاری دكتۆر مارفم ، هەمیشە دەرگای ماڵەكەی بۆ من كراوە بووە ، قەت رەزیلی نەكردووە لە وەڵامێك كە پرسیارەكەی خەوی لێسەندووم ، یەكەم كەس بووە دەستی گرتووم لە تێگەیشتنی كلاسیكی كوردی ، لێكدانەوەی بە نرخ و ناوازەی هەبوو بۆ شیعری نوێی كوردی سەردەمی عەبدوڵڵا گۆران و نەوەكەی . زۆر جار بەیەكەوە دەچووینە گەڕەكەكانی تەعجیل و عەرەبان و بیرێژێ‌ و یەكە یەكە نەخشەی كۆنی هەولێری پێدەناساندم ، باسی شەتڵە خاسی لە شوێنانێك دەكرد كە ببووە كتێبخانە و پەنجەی بۆ كۆڵانێك رادەكێشا كە كاتی خۆی كارێز بووە ، ناوی ئەو ماڵە دەگمەنانەی پێدەناساندم كە لە ساڵانی چلەكاندا بە كوردی لە ماڵەوە قسەیان دەكرد ، باسی قوتابخانەی ئەدەبی سۆفیگەری و شیعری ئۆتۆماتیكی سۆفیەكانی مێژووی ئیسلامی بۆ دەكردم كە پێش چەندین سەدە لە خۆرئاواییەكان نوێگەرییان داهێناوە ( ئەو نوێگەرییەی كە لە سەدەی بیستدا خۆرئاواییەكان پێوەی دەنازن  !) لە رێی ئەوەوە من كتێبی ( عروج ) ی محێدین بن عەرەبی و ( الامتاع والموانسە ) ئەبی حەییانی تەوحیدی و (فن الهوا ) ی ئۆڤید و ( كۆمیدای ئیلاهی ) ئەلیجێری دانتیم خوێندەوە ، لە ماڵەكەیدا بەدیع باباجانم ناسی ، هەردەم سفرەی خواردن و سفرەی زانست و سفرەی كتێب بۆ هەمووان واڵا بوو ، خانەوادەیەكی هەبوو لە ئاو پاكتر و لە حەلوا نەرمتر ، زۆر باسی نووسینەوەی یاداشتمان دەكرد ( خۆشبەختانە لەم ساڵدا بە هیممەتی دكتۆر شوان یابە ، یاداشتەكانی دكتۆر لە دوو توێی حەوت بەرگدا بە ناونیشانی چاپ دەكرێت و بڵاودەبێتەوە ) بیرمە هەندێ‌ كتێبی یاداشتیشم پێدا كە پێم وابوو سوودیان دەبێ‌ ، لەوانە ( راپۆرت بۆ گریك ) نیكۆس كازانتزاكیس . دواتر بەهۆی كارێكەوە لێكدابڕاین ، هەمیشەش دانم پیاناوە كە ئەو دابڕانە ئەنجامی هەڵەیەكی كوشندەی من بوو ، من خەتابارم لەوەی دوو كتێبی دكتۆر مارفم فەوتاند ، گەنج بووم هەر هێندە لە دنیا دەگەیشتم ، دەربەست نەبووم بە دنیا و رەفیقایەتییەوە ، دوو كتێبەكەم فرۆشت و كتێبی ( فی ساعە النحس ) گابرێل گارسیا ماركیزم پێكڕی ( كە ئێستاش لای من خۆشەویسترین رۆمانە ) هەرچەندە ئەمە شەفاعەتم بۆ ناكات لە فەوتاندنی دوو بەشەكەی ( تاریخ المانیا الهتلریە ) و چەندین جاریش داوای لێبووردنم بۆ ناردووە و هەموو جارێكیش بە دڵە گەورەكەی لە رێی كاك دكتۆر شوان یابەوە پەیامی بۆ دناردم و گوتبووی ( كتێب بە قوربانی تەڵعەت بێ‌ ، بەڵام با بیبینم و بێتە لام و سەردانم بكات ) ، من بوومە مندارە سلێمانی و بەدیار ئەزمڕەوە رۆژانم دەگوزەراند و ئەویش هەر لە ماڵە روناكەكەی لە گەڕەكی روناكیدا مایەوە ، بۆ زیاتر لە پانزە ساڵ دەچێ‌ من لە قسە و زانست و كەسایەتی ناوازەی دكتۆر مارف دوورم و رووم نەبوو چاوم بە چاوی بكەوێتەوە ، بەڵام خەفەتم لەوەدایە كە مرد و پێم نەگوت چەندم خۆشویستووە ، مرد و وەكو پێویست داوای لێبووردنم لێنەكرد ، هیتلەر تەنیا جولەكەكانی نەسوتاند ، پەیوەندییە جوانەكەی من و دكتۆر مارفیشی سوتاند ، مێژووی ئەڵمانیای هیتلەری ، مێژووی نێوان من و دكتۆر مارفیشی كاول كرد ، چەند حەز دەكەم رۆژگار بسوڕێتەوە و دەست بۆ ئەو دوو كتێبە نەبەم ، رۆژان بێتەوە و خاكەناسێك بگرم و لە باخچەكەیدا باسی جۆرەكانی شەراب و شیعری نالی و پەنجا فلسەكەی محەمەد مەولود مەم بكەینەوە ( ئەمجارەیان شەرت بێ‌ قسە لە قسەی نەكەم و تەنیا سەر راوەشێنم ) .


ئەم بابەتە 145 جار خوێندراوەتەوە