ئەم بابەتە پۆلێنکراوە لە پیتی: (ژ)
Dec 14, 2020

ژان پۆڵ سارتەر (Jean-Paul Sartre)


- پیشه‌: فەیلەسوف و رۆماننوس و و رەخنەگرى ئەدەبى و شانۆنوس و نوسەرى فەرەنسی

- لە رۆژى 21/6/1905 لە شارى پاریس لە دایکبووە.

- لە ئەڵمانیا فەلسەفەی خوێندوە.

- یەکێک بوو لە کەسایەتیە گەورەکانی فەلسەفەی فەڕەنسی سەدەی بیستەم.

- یەکێک بوو لە کەسایەتیە دیارەکانی بواری ئەدەب و فەلسەفەی بوونگەرایی.

- لەساڵی 1929 له‌گه‌ڵ فەیلەسوف و فێمینیست سیمۆن دی بۆڤواردا چاویان بەیەكترى كەوتووە و پەیوەندی خۆشەویستییان دەستیپێكردووە و نزیكەی (50) ساڵ پەیوەندی خۆشەویستیان هه‌بووه‌، بەڵام هەرگیز ژنی نەهێناوە.

- له‌ ساڵى 1939 بانگهێشتی خزمەتی سەربازی دەكرێت، ئەو دەستەیەی پەیوەندی پێوەدەكات، لە هێرشی ئەڵمانەكاندا بۆ سەر فەرەنسا لە مانگى (6)ى 1940 دووچاری شكست و دۆڕانێكی گەورە دەبێت و لەبەرەی خۆرئاوا بەدیل دەگیرێت، دوای ئەوەی چەند مانگێكی زۆر زیندانی دەبێت، ئینجا ئازاد دەكرێت.

- لە کاتی جەنگی جیھانی دووەمدا، کاتێک ئەڵمانییەکان فەڕەنسا داگیردەکەن، دەچێتە ڕیزی بەرەنگاربووەکانی فەرەنسا و خەبات دەکات دژی داگیرکەر.

- جەنگی دووەمی جیهانی وایكرد، بەرەو فۆرمێكی دیكەی ئیلتیزامكردن مل بنێت. لەو سەروبەندەدا ئەو هات و چەمكێكی جیاوازتری بۆ رۆڵی رۆشنبیر هێنایە ئارا. ئەو چەند مانگەی وەك زیندانیەك بەسەری دەبات و دواتر لەبەرگی چوارەمی تەواونەكراوی (رێگاكانی ئازادی) دا باسی لێوە دەكات، لەو دوودڵی و خانە گومانییەكە لەبەرامبەر سیاسەتدا هەیبوو رزگاری دەكات.

- لە ساڵى 1964 خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی پێبەخشرا، بەڵام لەبەر چەند ھۆکارێک خەڵاتەکەی ڕەتکردەوە.

- به‌رهه‌مه‌كانى بۆ چه‌ندین زمان وه‌رگێڕدراون.

- شانۆنامەی (دەریچەیەک)، له‌لایه‌ن (دڵشاد حامید دەروێش) كراوه‌ته‌ كوردی، كه‌ ئەم شانۆنامەیە کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی 1944 لە پاریس نمایشکرا.

- شانۆنامه‌ى (دەستە پیسەکان) له‌لایه‌ن (موحسین ئەحمەد عومەر) له‌ دووتوێى (84) لاپه‌ڕه‌دا كراوه‌ته‌ كوردى.

- لە رۆژى 15/4/1980 لە تەمەنى (74) ساڵى بە نەخۆشى لە شارى پاریس کۆچى دوایى کردووە.